Wijziging van de Wet luchtvaart in verband met de verankering van de Maatschappelijke Raad Schiphol (36655) 1e TK

Voorzitter. Waar kun je nog naartoe als zelfs je eigen slaapkamer geen rustige plek meer is? Dat is de werkelijkheid van mensen die onder de vliegroutes van Schiphol wonen. In Limmen, Castricum, Uithoorn, Landsmeer en vele andere plaatsen raast soms elke twee minuten een vliegtuig over de hoofden van mensen. Bewoners vertellen hoe ze 's nachts wakker schrikken van het lawaai, hoe ze slapen met een koptelefoon op ondanks driedubbele isolatie en hoe ze kortademigheid ervaren door de schadelijke uitstoot. Mensen die al 50 jaar in Aalsmeer wonen, vertellen hoe ze hun dorp hebben zien veranderen in een centrum van vliegtuiglawaai. In de ochtend, overdag en tot laat in de avond gaat het lawaai van overvliegende Boeings dwars door hun huis heen. Mensen wordt in hun eigen huis, in hun eigen slaapkamer de vrijheid gewoon ontnomen en dat al jarenlang. Ik vind het eigenlijk heel gek dat de partijen met "vrijheid" in hun naam het hier nooit over hebben. Ik was laatst met mijn dochter bij mijn vader thuis, vlakbij Diemen. Als mijn dochter met mijn vader probeert te praten in de tuin, moeten ze tegen elkaar schreeuwen. Ongeveer elke vijf minuten vliegt daar een vliegtuig voorbij. Je kunt elkaar gewoon niet verstaan, zo veel lawaai is er. Als ze zo in Den Haag zouden vliegen, zouden we dit debat niet kunnen voeren. Voorzitter. Dit is geen kwestie van voor of tegen vliegen zijn. Dit gaat om bescherming van mensen en van kinderen, en om het durven kiezen voor ruimte voor mensen, wonen, een veilig klimaat en natuur boven de winsten van de luchtvaartlobby. Zeker zestien jaar lang mocht Schiphol met hulp van de overheid via gedoogconstructies en rekentrucs illegaal groeien en schade toebrengen aan natuur, klimaat en gezondheid. Dat was niet in het belang van de Nederlandse reizigers, want daarvoor kan Schiphol prima flink krimpen, maar puur in het belang van die luchtvaartbobo's. Mensen voelen zich machteloos tegenover zo'n overheid. Deze mensen willen gewoon kunnen slapen. Zij willen dat de overheid hun gezondheid eindelijk een keer zwaarder laat wegen dan de belangen van de luchtvaart. Die mensen weten dat de luchtvaartlobby maandelijks koffiedrinkt met het ministerie. Zij willen ook eindelijk echt invloed krijgen op de luchtvaartbesluiten die hun leven raken. Daar is de Maatschappelijke Raad Schiphol voor bedoeld en daar gaat het voorliggende wetsvoorstel over. De kernvraag is wat ons betreft niet of een Maatschappelijke Raad Schiphol verankerd moet worden. De kernvraag is hoeveel invloed die raad werkelijk krijgt. We moeten voorkomen dat de raad vooral wordt gebruikt om te kunnen zeggen dat omwonenden zijn gehoord, om vervolgens volledig genegeerd te worden door het Rijk. Dat is helaas wel wat we de afgelopen jaren in de meeste gevallen hebben gezien. Uit de evaluatie van MRS blijkt ook dat MRS nog maar weinig invloed krijgt op beleid. Als het gaat om een van de belangrijkste taken van MRS, het realiseren van verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving, zijn geen concrete resultaten geboekt. Voor nu lijken adviezen van MRS dus wel netjes ontvangen te worden door het kabinet, maar daarna rustig naar de prullenbak verwezen te worden. De minister doet er niets wezenlijks mee. Dit terwijl de vette vingerafdrukken van de luchtvaartlobby op álle luchtvaartbesluiten zitten. We zien dit volgens de evaluatie van de MRS bijvoorbeeld bij de voorgenomen wijziging van het Luchthavenverkeersbesluit Schiphol — een van de belangrijkste wetswijzigingen in de recente geschiedenis op luchtvaart. Het doel had moeten zijn om de belangen van omwonenden veel beter te beschermen in de wet, maar wat voorligt, beschermt vooral de belangen van de luchtvaart. MRS adviseerde om met een nieuw voorstel te komen, waarin gezondheid, leefomgevingskwaliteit en klimaat een betere uitwerking krijgen. Maar ook daar wordt niets mee gedaan. De minister dendert gewoon door op zijn eigen weg. De evaluatie van MRS wijst op dit proces van het Luchthavenverkeersbesluit als voorbeeld waarin de minister MRS te laat heeft betrokken. MRS kon pas reageren nadat de beleidsstukken grotendeels waren afgerond en richting de Kamer waren gestuurd. Kan de minister toezeggen dat hij in overleg met MRS met verbeterstappen komt, onder andere door te borgen dat MRS altijd tijdig en in de vroege fase van beleidsvorming wordt betrokken? Voorzitter. We moeten dit debat ook voeren tegen de achtergrond van de rechterlijke uitspraak over Schiphol. De rechter was in 2024 namelijk duidelijk: meerdere kabinetten hebben de belangen van Schiphol steeds boven de belangen van omwonenden gesteld en daarmee zijn mensenrechten geschonden. Laat het even tot je doordringen: de Nederlandse overheid heeft mensenrechten van burgers geschonden. De boodschap van de rechter was: herstel dat en richt je weer op de belangen van omwonenden, op hun gezondheid, op de gezondheid van hun leefomgeving, op de gezondheid van hun kinderen. We zien dat het kabinet nu wel veel doet alsof het de belangen van omwonenden weer goed meeneemt in besluitvorming, maar we zien eigenlijk weinig stevige resultaten waar omwonenden echt blij van worden. Dat is jammer. In de nota van beantwoording bij deze voorliggende wetswijziging staat dat bij iedere wet of regelgevingsinitiatief de minister actief en op dezelfde wijze de sector, omwonenden en medeoverheden betrekt. Partijen worden geïnformeerd over het voornemen, krijgen de kans om hierover in gesprek te gaan en worden op de hoogte gehouden van de voortgang. Dat klinkt heel mooi, maar het probleem is dat het in de praktijk heel anders loopt. De luchtvaartlobby krijgt veel meer kans om niet alleen met de ambtenaren, maar ook met de minister te spreken. Het zijn niet de gewone burgers van Castricum, Limmen, Leiden, Amsterdam, Uithoorn, Aalsmeer en al die andere plekken waar ze knettergek worden van het vliegtuiglawaai, die het 06-nummer van deze minister hebben. Nee, het zijn de CEO's en andere luchtvaartbobo's. Voorzitter. De luchtvaartsector krijgt nog steeds disproportioneel veel kans om zijn belangen te behartigen. In augustus had de minister meerdere gesprekken met mensen uit de luchtvaartsector, onder andere met de CEO van Corendon, de CEO van Schiphol en de CEO van Air France-KLM. Dat gebeurde meerdere malen. Ook nog waren er gesprekken met de minister van Financiën en Economische Zaken. Nou, deze koninklijke behandeling krijgen gewone burgers die gewoon hun gezondheid willen beschermen niet. Een gesprek met omwonenden heb ik niet gezien op het lijstje van de minister — overigens ook geen gesprek met de natuur- en milieuorganisaties. Hoe vaak heeft de minister met omwonenden gesproken sinds zijn aantreden? Aanstaande zondagmiddag is in Castricum het symposium "Luchtvaart en nachtvluchten, wat doen die met onze gezondheid?" Is de minister bereid om zich tijdens dit symposium te laten bijpraten door artsen en gezondheidswetenschappers over de gevolgen van luchtvaart en in het bijzonder nachtvluchten voor de gezondheid? Is hij bereid zich te laten informeren over de impact van de huidige omvang van Schiphol op de gezondheid van burgers, op de slaap van mensen en op de longen van kinderen? Want daar hoor ik de minister helaas letterlijk nooit over. Is de minister bereid wat minder bij de luchtvaartbobo's te plakken en vaker de omwonenden te spreken, waaronder de vertegenwoordigers van MRS? Voorzitter. De afgelopen twee jaar zijn er vijf ministers van IenW geweest. De evaluatie van MRS benoemt dat de mate van samenwerking tussen het ministerie en MRS erg uiteenliep. Goede contacten met omwonenden en vertegenwoordiging van de belangen van omwonenden en hun gezondheid zouden niet afhankelijk moeten zijn van welke politieke wind er waait. Dat moet de minister goed borgen in beleid. Is de minister dat met ons eens? Deze minister sprak dus meerdere malen met de luchtvaart-CEO's, maar naar ons weten pas één keer met de Maatschappelijke Raad Schiphol. Is hij bereid om toe te zeggen dat hij meerdere keren per jaar in gesprek zal gaan met MRS, zoals hij dat met de luchtvaartsector ook doet? De voortdurende verstoring van rust doet wat met je als mens. De overlast leidt tot aanhoudende stress bij veel omwonenden. Volgens onderzoek van de GGD's hebben honderdduizenden Nederlanders dagelijks veel last van vliegtuiglawaai en slapen ze daardoor slecht. Op termijn kan de combinatie van stress en slecht slapen leiden tot een hoge bloeddruk en een grote kans op bijvoorbeeld een hartinfarct. Daarom heb ik een aantal amendementen ingediend om het belang van de gezondheid van omwonenden in de wet te verduidelijken en om de informatiepositie van de Maatschappelijke Raad Schiphol te versterken, zodat zij hun wettelijke taken onafhankelijk en inhoudelijk goed kunnen vervullen. Voorzitter. De MRS moet onafhankelijk kunnen werken en de maatschappelijke steun moet daar een zelfstandige stem krijgen, los van de overheden en de sector.