Raming der voor de Tweede Kamer in 2027 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten

Voorzitter, dank u wel. De Raming is altijd een mooi moment om stil te staan bij hoe het gaat in dit huis. Traditioneel gezien beginnen we altijd met een dankwoord richting het Kamerpersoneel. Tussen alle hectiek en soms chaos zorgen zij voor orde en rust. Dan heb ik het over de griffie, de schoonmakers, de beveiligers, de technische dienst en de bodes. Dank voor al jullie inzet. Dit is natuurlijk de eerste Raming van de nieuwe Kamervoorzitter. Stiekem is dit natuurlijk ook een moment voor een Kamerlid om terug te blikken op de eerste maanden van de Kamervoorzitter. Ik moet eerlijk zeggen dat ik het niet altijd eens ben met de besluiten die de Kamervoorzitter neemt, zeker als het gaat om de vraag wanneer hij wel of niet ingrijpt in de Tweede Kamer. Ik wil wel beginnen met twee complimenten in de richting van meneer Van Campen. Eén. Bedankt dat we niet meer naar die saaie gedichten aan het begin van de vergadering moeten luisteren. Dat vind ik heel belangrijk. Het tweede compliment gaat over de zaak-Arib, die ook wel "de kwestie-Arib" wordt genoemd. Dat is een langslepend conflict dat alleen maar verliezers kent. Volgens mij is daar vorige week in goed overleg in ieder geval een einde aan gekomen. Ik wil de Kamervoorzitter daar graag voor bedanken, want het zal zeker een lastige weg zijn geweest. Uiteraard ook dank aan mevrouw Moorman, die daar ook een rol in heeft gespeeld. Ik hoop dat we het vandaag voor het laatst hierover hebben en dat het daarna gewoon klaar is. Voorzitter. Nu ik toch ben begonnen over de eerste maanden van de Kamervoorzitter: hoe ervaart hij die zelf? Hoe ziet hij bijvoorbeeld de wisselwerking tussen het kabinet en de Kamer? Ik zou graag een reactie van de Kamervoorzitter hierop willen. Voorzitter. Hierna ga ik het vandaag hebben over de diversiteit van de Kamerorganisatie, rekening houden met minderheden in dit land, het restaurant, de stilteruimtes, het beleid rondom bezoekers en tot slot de veiligheid van Kamerleden. Mijn eerste punt gaat over de vraag of minderheden zich in dit huis voldoende kunnen herkennen. Vorig jaar zagen we dat er bij Ketikoti geen rekening werd gehouden met de nationale herdenking. De Kamervoorzitter was toen überhaupt niet welkom, maar de stemmingen vielen op hetzelfde moment als de herdenking. Daardoor konden Kamerleden niet aanwezig zijn. Ik denk dat het belangrijk is om te constateren dat Ketikoti niet zomaar een bijeenkomst is. Het is echt een moment waarop we als land stilstaan bij ons slavernijverleden, bij het leed dat generaties is aangedaan, bij de strijd voor vrijheid en bij de opdracht om racisme en ongelijkheid te bestrijden. Dan moeten we waardig herdenken. Waardig herdenken vraagt om meer dan alleen mooie woorden. Daar moeten we bijvoorbeeld rekening mee houden bij het reilen en zeilen hier in de Kamer. Ik meen dat er aankomende dinsdag een herdenking is in Rotterdam en in Utrecht. Ik wil graag voorkomen dat we weer nee moeten verkopen aan Kamerleden die aanwezig willen zijn bij deze belangrijke herdenking. Ik zou aan de Kamervoorzitter willen vragen hoe hij ervoor gaat zorgen dat we komende dinsdag het juiste voorbeeld gaan geven, rekening houdend met de traditie van de herdenking rondom Ketikoti. Op de 30ste staan we stil bij de geschiedenis en pas op 1 juli gaan we feestvieren. Ik hoef daar wat mij betreft geen motie voor in te dienen, maar ik hoop dat de Kamervoorzitter op dit punt vandaag helderheid kan verschaffen. Voorzitter. Mijn volgende punt gaat over een beschamend dieptepunt in de Tweede Kamer. Ik heb net al een interruptiedebatje gehad met mevrouw Keijzer. Dat dieptepunt heet inmiddels "de iftarschorsing". Tijdens het commissiedebat stelde ik een simpele vraag aan de voorzitter van dienst. Ik vroeg: "Er bestaat al een schorsing. Kunnen we die een kwartier vervroegen, zodat we rekening kunnen houden met niet alleen mij als persoon, maar ook met medewerkers van de Kamerorganisatie?" Ik wil echt beginnen met zeggen dat geen van de aanwezigen — volgens mij gebeurde het zelfs in deze zaal — tegen dat voorstel heeft gestemd. Sterker nog, er werd niet eens gevraagd om een stemming. Ik hoef de Kamervoorzitter niet uit te leggen hoe dat gaat. Een Kamerlid doet een voorstel en vervolgens stemmen andere Kamerleden daarover. Als er een meerderheid is, wordt het verzoek gehonoreerd en als er geen meerderheid is, gebeurt dat niet. Op die ene avond was er niet eens de behoefte om te stemmen hier in deze zaal. Iedereen vond het prima, want we deden daar wat we normaal altijd doen, wat we dagelijks doen, namelijk rekening houden met elkaar. Dat doen we de ene keer bij een minister, de andere keer als iemand even zijn handen wil wassen en weer een andere keer houden we rekening met reistijden. We hebben zelfs een hele Kamerweek in dit huis omgegooid, omdat president Zelensky langskwam. We doen het dus al dagelijks. Daarom voelde niemand de noodzaak om daar diezelfde avond een stemming over aan te vragen. Ik dacht: dit is fijn, eindelijk wordt letterlijk met iedereen rekening gehouden. Voorzitter. Wat er de volgende dag gebeurde, was zo lelijk. Dat was zo lelijk! Mevrouw Keijzer, Groep Markuszower, JA21 en zelfs de VVD deden de volgende dag alsof Nederland was veranderd in een islamitisch land en alsof Nederland was gekoloniseerd door de islam, omdat er in de Kamer een kwartier rekening gehouden werd met een schorsing. De volgende dag ontwaakte het land in een anti-islamrel. Ik ga de citaten herhalen. "Onrespectvol." "Het was een bedrijfsongeval." Nederland zou islamiseren. Haat zou terrein winnen. En er werd gezegd dat er zo snel mogelijk een verbod moest komen op een iftarschorsing. Voorzitter. Wat daarna gebeurde, was nog raarder. Het Presidium heeft nog drie weken lang over de iftarschorsing gesproken. Drie weken lang ging het in het hoogste orgaan in dit huis over een schorsing van een kwartier. Dat was nota bene een besluit dat democratisch was genomen! Voorzitter. Persoonlijk kan ik ertegen. Ik kan tegen de antwoorden die de collega's hier geven. Ik zie het ongemak richting mensen met een islamitische achtergrond. Ik voel dat ongemak. Maar wat ik heel erg vind — dat is eigenlijk mijn punt — is dat heel veel mensen in het land dit beschamende optreden van mijn collega's hier hebben gezien en de boodschap hebben meegekregen: "Jullie hebben geen ruimte in dit land. Jullie mogen jezelf niet laten zien." Eigenlijk is er tegen een grote groep mensen gezegd: jullie mogen wel in dit land zijn, maar wij bepalen de grens en die grens is dat jullie lekker in de vergetelheid in de hoek van de samenleving mogen bestaan, maar niet op de plek waar het hoort. Ik zou toch aan de Kamervoorzitter willen vragen hoe hij daarop terugkijkt.