Wetsvoorstel bijmengverplichting groen gas

Dank u wel, voorzitter. Voor het CDA is dit wetsvoorstel een belangrijke stap om de productie van groen gas op te schalen. Het draagt bij aan verduurzaming en energieonafhankelijkheid en het biedt kansen voor de landbouw. Daarom is het goed dat er met de bijmengverplichting wordt ingezet op een groei van zowel de productie als het gebruik van groen gas. In ons klimaat- en energiebeleid is het steeds zoeken naar de juiste balans tussen duurzaamheid, leveringszekerheid en betaalbaarheid. In mijn inbreng zal ik daarom met name bij de volgende punten stilstaan. Ik wil het allereerst hebben over de mate waarin de bijmengverplichting investeringen in de Nederlandse productie van groen gas stimuleert, daarna over de investeringszekerheid op de langere termijn, dan over de gevolgen voor de betaalbaarheid van de energierekening voor huishoudens en bedrijven, en tot slot over de specifieke gevolgen van de bijmengverplichting in combinatie met de opt-in van ETS2 voor de glastuinbouw. Een aantal collega's hier hebben over dat laatste al gesproken. Ik zal daar ook op ingaan. Voorzitter. Een van de belangrijkste vragen voor het CDA is: zorgt deze verplichting er ook voor dat we daadwerkelijk meer groen gas in Nederland gaan produceren? Dat is tenslotte ook het doel van dit voorstel, toch? Aanvankelijk was in de vormgeving van de bijmengverplichting de voorwaarde opgenomen dat alleen in Nederland geproduceerd groen gas kon worden gebruikt om aan de bijmengverplichting te voldoen. Omdat de Europese Commissie deze voorwaarde in strijd achtte met het vrije verkeer van goederen, is zij komen te vervallen. Het gevolg is dat ook in de Europese Unie geproduceerd groen gas geïmporteerd kan worden om aan de bijmengverplichting te voldoen. Dat roept natuurlijk wel de vraag op wat daar de gevolgen van zullen zijn. Daarom wil ik van de minister graag weten welke verwachting zij heeft van de mate waarin deze verplichting daadwerkelijk leidt tot extra productiecapaciteit in Nederland. In de beantwoording van de schriftelijke ronde van dit wetsvoorstel was daar wat mij betreft nog geen duidelijk antwoord op. Uiteraard is het een goede zaak dat marktpartijen verwachten dat er steeds Nederlands groen gas ingekocht gaat worden, ondanks de openstelling voor buitenlands groen gas. Dat maakt echter nog steeds niet voldoende duidelijk wat de exacte invloed van de openstelling voor buitenlands groen gas zal zijn op de stimulans voor de binnenlandse productie van groen gas. De effecten van de bijmengverplichting zullen weliswaar worden gemonitord, en daarover zal jaarlijks worden gerapporteerd, maar ik hoop dat de minister vandaag toch ook wat concreter kan aangeven wat de verwachtingen zijn met betrekking tot de specifieke gevolgen van de bijmengverplichting voor de productie van groen gas in Nederland. Als daar geen duidelijke informatie over is voordat de bijmengverplichting in werking treedt, wordt het wel erg moeilijk om te beoordelen of dit wetsvoorstel gaat doen wat wij ervan verwachten. Voorzitter. Ik las in de schriftelijke beantwoording van de minister ook dat de import van groen gas wordt geremd, omdat landen zoals Duitsland, Italië en Tsjechië de export van gesubsidieerd groen gas verbieden. Dat is dan op zich positief, zou je kunnen zeggen, maar ik vind het ook wel wonderlijk. Hoe kan het dat het voor Nederland niet mogelijk blijkt om import uit te sluiten, omdat dat in strijd is met het vrije verkeer van goederen in de EU, maar dat het voor andere lidstaten wel mogelijk is om export te verbieden? Ik hoor graag op dit punt een uitleg van de minister. Voorzitter. Ook na het invoeren van de bijmengverplichting zal het nodig blijven om obstakels weg te nemen die de productie van groen gas in de weg staan en om met aanvullende maatregelen de productie van groen gas op te schalen. Het CDA vindt het goed om te zien dat de regering positief staat tegenover het versnellingsplan van onder andere de LTO, de NVDE en de Rabobank om de productie van groen gas via monomestvergisting de komende jaren actief te stimuleren, onder meer in combinatie met de opschaling van het inzetten van RENURE. Dit draagt niet alleen bij aan de productie van hernieuwbaar gas, maar ook aan de reductie van methaan- en ammoniakemissies. Het CDA heeft echter gevraagd welke concrete invulling de regering aan dit versnellingsplan wil geven en welke maatregelen zij daarvoor zal nemen. Het antwoord daarop, wederom in het schriftelijk verslag, was nog niet heel concreet te noemen. Voor het CDA blijft daarmee onvoldoende duidelijk wat de regering concreet met het versnellingsplan gaat doen. Kan de minister wellicht toezeggen dat zij samen met haar collega van LVVN een stappenplan zal opstellen waarin per onderdeel wordt aangegeven wat er wordt uitgevoerd, welke maatregelen kunnen worden opgepakt en op welke wijze en op welke termijn? Kan de minister daarnaast concreet aangeven welke verwachtingen zij heeft ten aanzien van de doelen van het versnellingsplan? Voorzitter. Als we willen dat deze verplichting daadwerkelijk leidt tot extra productie in Nederland, moeten bedrijven natuurlijk ook bereid zijn om daarin te investeren. Bedrijven zullen alleen investeren als ze weten dat er op langere termijn vraag is naar groen gas. De bijmengverplichting loopt tot 2035 en biedt daarmee die langjarige zekerheid waarschijnlijk nog onvoldoende. Voor het CDA is het belangrijk dat er zo snel mogelijk duidelijkheid komt over de periode erna — een aantal collega's sprak hier ook over — in ieder geval tot 2040 wat ons betreft. Het is goed om in de beantwoording van de schriftelijke vragen in ieder geval terug te lezen dat de regering het belang onderschrijft van langjarige zekerheid en tijdige duidelijkheid over hoe de bijmengverplichting op de lange termijn vorm zal krijgen. Is de minister het met mij eens dat een verlenging van de bijmengverplichting tot 2040 bedrijven in ieder geval vertrouwen en perspectief kan geven om te blijven investeren in groen gas? Hoe kijkt de minister hiernaar? Acht zij het mogelijk om bijvoorbeeld in een update van de Routekaart Groen Gas die duidelijkheid te bieden en daarmee niet tot na de evaluatie van dit wetsvoorstel in 2029 te wachten? We overwegen hierover een motie in te dienen; daar werd net ook al aan gerefereerd. Voorzitter. Naast het belang van verduurzaming en investeringen is er natuurlijk ook de vraag wat dit betekent voor de betaalbaarheid van de energierekening. De regering heeft aangegeven dat de kosten van de bijmengverplichting naar verwachting zullen worden doorberekend aan afnemers, maar tot nog toe is er slechts een globale inschatting van de gevolgen voor een gemiddeld huishouden. Ik heb zelf altijd een hekel aan "gemiddeld", maar in de berekening wordt uitgegaan van een gemiddeld huishouden. Een nadere analyse van de effecten voor de verschillende typen huishoudens ontbreekt. Ik hoop dat de minister daarover vandaag wat meer kan zeggen, ook over hoe zij samen met haar collega's in de komende jaren ervoor gaat zorgen dat de energierekening wel betaalbaar blijft.