Wetgevingsoverleg · maandag 28 september 2026
Implementatie van Richtlijn (EU) 2024/1712 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 tot wijziging van Richtlijn 2011/36/EU inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan (Implementatiewet herziene Europese richtlijn mensenhandel) (36835)
Marjolein Faber
PVV
Dank u wel, voorzitter. Politiek correct Nederland heeft de mond vol over de koloniale slavernij, maar geen woord over Istanbul, waar zich een van de grootste slavenmarkten ter wereld bevond, waar miljoenen Europeanen werden verhandeld, of over de piraterij aan de kusten van Barbarije, waarbij er meer dan 1 miljoen Europeanen gevangen werden genomen, van wie er velen terechtkwamen in de slavenputten van Marokko. Heeft de minister al gebeld met de koning van Marokko en met president Erdogan voor een excuus of een schadevergoeding? Of werkt dit enkel één kant op?
Voorzitter. Terwijl het Westen de slavernij afschafte, gaat de moderne slavernij onder het mom van mensenhandel gestaag door. In beide gevallen wordt de vrijheid van de slachtoffers afgepakt en buiten de daders hen voor eigen financieel gewin meedogenloos uit. Slachtoffers worden gedegradeerd tot een verdienmodel. Een mens is geen handelswaar: niet de vrouw, niet de man en ook niet het kind en het ongeboren kind dat verhandeld wordt. Dit behelst niet enkel zaken als gedwongen prostitutie, arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting. Daders kunnen ook vaders, broers en moeders zijn.
Voorzitter. De Europese Commissie is met een richtlijn gekomen om mensenhandel strenger aan te pakken op Europees niveau. Zo worden er extra vormen van uitbuiting toegevoegd. Dit betreft draagmoederschap, gedwongen huwelijken en illegale adoptie. In Nederland is in artikel 273f, lid 2 al impliciet vastgelegd dat deze vormen strafbaar zijn. Nu wordt het expliciet opgenomen in de wet. Hierdoor is het zo klaar als een klontje dat deze vormen van uitbuiting strafbaar zijn. Daarnaast wordt het gebruikmaken van niet-seksuele diensten van een slachtoffer ook strafbaar. Dit naast het gebruik van seksuele diensten, waar nu al een verbod op ligt. In Nederland is al het een en ander geregeld in het Wetboek van Strafrecht betreffende het draagmoederschap. Nu is het verboden om jezelf als draagmoeder publiekelijk aan te bieden. De wensouder mag niet in het openbaar aangeven op zoek te zijn naar een draagmoeder.
Voorzitter. Ondertussen is het niet duidelijk of commercieel draagmoederschap nu verboden is. De huidige wetsartikelen geven dit niet impliciet aan, maar er ligt een wetsvoorstel in de Kamer over draagmoederschap, namelijk wetsvoorstel 36390, waarin is opgenomen dat je wél mag aangeven je te willen aanbieden of op zoek te zijn naar een draagmoeder. Maar er mag dan geen geur van commercie omheen hangen. Ongeacht of het wetsvoorstel over draagmoederschap wordt aangenomen, feit blijft dat uitbuiting op de loer ligt. De richtlijn geeft als definitie van de uitbuiting van draagmoederschap: vrouwen die gedwongen of misleid worden om draagmoeder te zijn. Misschien zijn er wel vrouwen die uit vriendschap een kind willen dragen en afstaan. Maar wij moeten niet naïef zijn door te denken dat vrouwen tegen een kostprijs staan te trappelen om hun baarmoeder te verhuren aan vreemden.
Te denken geven de commerciële partijen die adverteren op het grenzeloze internet met rent a womb: huur een baarmoeder. Deze agentschappen stropen dorpen af, rekruteren arme vrouwen en maken dikwijls afspraken met hun partner die in geldnood zit. Dit speelt ook in landen zoals Oekraïne. Deze vrouwen worden gedwongen zwanger gemaakt en moeten het kind afstaan, dat vervolgens verkocht wordt. Het kan ook nog zo zijn dat een kind wordt verwekt in de schimmige wereld van de prostitutie en dat de vrouw in kwestie gedwongen wordt om de zwangerschap uit te zitten. Dat is niet alleen een levensgevaarlijke situatie voor de moeder, die de kans loopt om te moeten bevallen in een peeskamertje zonder professionele hulp, maar ook voor het kind. Het kind loopt het risico om officieel niet te bestaan. Het kan verhandeld worden binnen de seksindustrie of aangeboden worden als orgaandonor of ter adoptie. Vrouwen binnen de seksindustrie lopen grote risico's. Jonge en nog naïeve vrouwen kunnen onder valse voorwendselen verstrikt raken in het web van een pooier. Om de uitbuiting van jonge prostituees in te dammen, heb ik dan ook een amendement ingediend — dat is medeondertekend door collega Diederik van Dijk van de SGP — om de minimumleeftijd voor prostituees te verhogen van 18 naar 21 jaar. Dat is al jarenlang een wens van de Tweede Kamer, trouwens.
Voorzitter. Of vrouwen uit eigen beweging, om commerciële redenen, hun dienst als draagmoeder aanbieden of hiertoe gedwongen worden: in beide situaties is het ongeboren kind gedegradeerd tot handelswaar. Is het kind dat zijn of haar leven start met een trauma dan niet het slachtoffer? Want het kind wordt na de geboorte bruut gescheiden van het moederlichaam, terwijl het kind zich in de eerste maanden na de geboorte nog één voelt met het moederlichaam. Is de draagmoeder of degene die haar hiertoe dwingt dan ook niet schuldig aan mensenhandel? Waarom blijven de gevolgen voor het kind onderbelicht? Commercieel draagmoederschap moet je gewoon niet willen.
Voorzitter. Omdat misstanden niet uitgesloten kunnen worden, is het sinds 2024 verboden om kinderen vanuit het buitenland ter adoptie over te laten komen. Geldt dit ook binnen de Europese Unie? Geldt dit risico op misstanden ook voor draagmoeders? Zou er niet een strafbaarstelling moeten komen voor een draagmoeder in het buitenland, zoals het geval is in Italië? Neemt de vraag naar draagmoederschap niet toe nu adoptie van kinderen uit het buitenland verboden is en binnenlandse adoptie gecompliceerd is? Dit alles kan illegale adoptie in de hand werken. Er zijn immers grote netwerken van mensensmokkelaars.
In Ter Apel wordt men daar iedere dag mee geconfronteerd. Vanuit azc's verdwijnen regelmatig kinderen en vrouwen die verhandeld worden in onder andere de seksindustrie. Hier zijn mensenhandel en mensensmokkel met elkaar verweven. Europol rapporteert dat een deel van de criminele netwerken zich niet alleen bezighouden met mensensmokkel. Zij zijn ook actief op het gebied van andere criminele activiteiten, voornamelijk drugshandel en mensenhandel zoals arbeids- en seksuele uitbuiting en gedwongen criminaliteit. Zij misleiden slachtoffers en maken slachtoffers afhankelijk, om ze uiteindelijk uit te laten buiten. In deze zin zijn mensensmokkelaars ook mensenhandelaren. Verder is het een fluitje van een cent om kinderen vanuit Oost-Europa naar het rijkere West-Europa te brengen. Het legaliseren van een kind ligt lastig, tenzij je een corrupte ambtenaar hebt. Het is dan ook onbegrijpelijk dat de minister niet de voorgestelde strafverzwaring voor ambtenaren in functie die betrokken zijn bij alle vormen van uitbuiting overneemt. Hier kan ook het legaliseren van illegale kinderen onder vallen en het onbeperkt erkennen van kinderen van familieleden uit Verweggistan, die vervolgens worden ingevlogen. Waarom is dit niet overgenomen in het wetsvoorstel? Dient de overheid niet het toonbeeld te zijn van integriteit? Graag een reactie van de minister.
Voorzitter. Een vooruitgestuurd minderjarig kind kan gebruikt worden als een ticket naar Nederland. Dikwijls bevindt het gezin zich al in Turkije. Het lot van het kind wordt in de handen van de meedogenloze mensenhandelaar neergelegd, enkel zodat de ouders er beter van kunnen worden. Welke ouder doet zoiets? Er wordt misbruik gemaakt van het kind. Is dat niet een vorm van uitbuiting? Is de ouder dan ook niet strafbaar voor mensenhandel? Het Expertisecentrum Mensenhandel & Mensensmokkel geeft aan dat de instroom van Eritrese amv's gepaard gaat met signalen van mensensmokkel en mensenhandel. Hoe zit het met alle personen en organisaties die deze praktijken ondersteunen? Maken zij zich ook niet schuldig aan mensenhandel? Werpt dat niet een heel ander licht op onder andere VluchtelingenWerk Nederland en andere ngo's die hier een boterham mee verdienen? Graag een reactie van de minister.
Voorzitter, ik rond af. Mensenhandel is een gruwelijke handel en dient op alle mogelijke manieren bestreden te worden. Daarom ook mijn amendement, mede ingediend met de SGP, zodat het wetstechnisch minder gecompliceerd wordt om iemand te kunnen vervolgen wegens mensenhandel. Ik zie uit naar de beantwoording van de minister.