Initiatiefnota van het lid Dobbe over de zorg voor slachtoffers van seksueel geweld

Dank u wel, voorzitter. Om te beginnen is het goed om te zeggen dat ik vandaag mijn collega Marijke Synhaeve vervang, die hier helaas niet kon zijn. Ik moet ook zeggen dat de verhalen me raken. Volgens mij kennen we allemaal iemand die dit heeft meegemaakt of zijn we zelf slachtoffer geweest. Dat maakt politiek ook heel tastbaar, omdat we vanmiddag en ook later in deze gezamenlijkheid ook echt wat kunnen betekenen voor alle slachtoffers van seksueel geweld. Voordat ik verderga met het inhoudelijke gedeelte van mijn tekst, wil ik nu als lid van deze commissie het lid Dobbe bedanken voor het schrijven van deze belangrijke initiatiefnota. Bij het lezen van de nota is direct ook duidelijk hoeveel energie, tijd en betrokkenheid hierin zit om de schrijnende situaties van mensen die te maken krijgen met seksueel geweld beter te maken. Dat verdient waardering en, nogmaals, een heel groot compliment, want ik ken uw betrokkenheid. Voorzitter. Achter alle cijfers, organisaties en regelingen die we vandaag gaan bespreken, zitten mensen die iets verschrikkelijks is aangedaan, levens die compleet op hun kop gezet zijn. Op zo'n moment moet je erop kunnen vertrouwen dat goede hulp dichtbij is, dat je niet zelf hoeft uit te zoeken waar je kan aankloppen voor deze hulp en dat zorg, politie en justitie goed op elkaar aansluiten, zodat jij zo min mogelijk belast wordt. Daarom is het ook zo goed dat deze nota hier uitgebreid bij stilstaat en dat deze ook mooi voortbouwt op de initiatiefnota Let's talk about seksueel geweld van mijn collega Van der Werf. Dat toont weer de gezamenlijke inzet van de Kamer aan. We zijn blij — dat is misschien een beetje een gek woord — dat het kabinet een prioriteit heeft gemaakt van het aanpakken van seksueel geweld. Alle acties die hierop worden ondernomen en het geld dat hiervoor is vrijgemaakt, onderschrijven deze inzet. Maar uiteindelijk gaat het er natuurlijk niet om hoeveel programma's we hebben of hoeveel organisaties er op papier bestaan. Het gaat erom wat er gebeurt op het moment dat je hulp nodig hebt. Word je snel geholpen? Mevrouw Wiersma duidde het ook al treffend: word je ook geloofd? Weet je waar je terechtkunt? Werken de organisaties zo dat het systeem jou helpt in plaats van dat jij je weg door het systeem moet vinden? Voorzitter. De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden hoe enorm groot het probleem van online seksueel misbruik en seksuele intimidatie is. Ook hier vroegen meerdere collega's al aandacht voor. De afgelopen jaren is online seksueel misbruik enorm toegenomen. Dat is zeer zorgwekkend. Inmiddels heeft de helft van de Nederlandse jongeren weleens te maken gehad met online seksueel misbruik, en de techniek staat niet stil. Intieme beelden kunnen binnen seconden massaal worden gedeeld. De afgelopen jaren zien we ook steeds meer nieuwe AI-toepassingen die deepfakes kunnen creëren. Juist online geldt ook: hoe langer een beeld blijft staan, hoe verder het zich kan verspreiden en hoe moeilijker het wordt om de schade ongedaan te maken. De schade die slachtoffers hiervan ondervinden, is enorm. Het belang van organisaties zoals Offlimits, het expertisecentrum voor online misbruik, is dan ook enorm groot. Via Offlimits worden misbruikbeelden offline gehaald, slachtoffers geholpen en nieuwe slachtoffers voorkomen. Ook de politie noemt Offlimits een van haar belangrijkste partners in de bestrijding van kindermisbruik. Doordat Offlimits vaak in staat is om verwijderverzoeken binnen 24 uur af te handelen, kan de politie haar capaciteit inzetten voor het identificeren van slachtoffers en vooral voor het opsporen van daders. Maar ook Offlimits heeft te maken met een groeiend aantal meldingen. Zonder extra middelen worden naar schatting 200.000 gemelde afbeeldingen niet beoordeeld en krijgen 2.000 slachtoffers geen hulp. Dat werk verdwijnt niet. Het komt terecht bij een politie en een zorg die nu al overbelast zijn. Het is daarom enorm belangrijk dat Offlimits zijn belangrijke werk kan voortzetten. Op deze manier worden niet alleen beelden offline gehaald en slachtoffers geholpen, maar ook nieuwe slachtoffers voorkomen. D66 heeft dan ook net een amendement op de begroting van JenV ingediend om het werk door Offlimits voort te kunnen zetten. Het lid Dobbe vraagt in haar initiatiefnota ook terecht om de prioritering van de aanpak van online seksueel geweld. Deze oproep onderschrijft mijn fractie dan ook zeer. Daartoe vraag ik de initiatiefnemer ook hoe zij kijkt naar de rol en de positie van Offlimits. Zoals ik eerder al zei, verandert online seksueel geweld door alle technologische ontwikkelingen enorm snel. Hoe voorkomen we volgens de initiatiefnemer dat beleid telkens achter de nieuwste technologie aan loopt? Dit vind ik bij nader inzien ook een interessante vraag voor de minister. Voorzitter. Helaas treft seksueel geweld ook veel kinderen. Dat gebeurt op allerlei manieren, maar ook op de plek waar kinderen zich juist het meest veilig zouden moeten voelen: thuis. Mijn collega's Synhaeve en Van der Werf zijn momenteel hard aan het werk met de kind-eerst-initiatiefwet. Deze wet gaat ervoor zorgen dat kinderen die thuis onveilig zijn, beter beschermd, gehoord en geholpen worden. Het is een antwoord op de heftige casuïstiek van kindermishandeling, waaronder seksueel geweld. Hierbij worden belangrijke signalen van het kind niet altijd opgepikt of op een voor het kind veilige en juiste manier opgevolgd. Met de kind-eerst-wet garanderen we dat kinderen snel, deskundig en op een kindvriendelijke manier gehoord worden en dat het horen van een kind niet afhankelijk is van de toestemming van een ouder of verzorger wanneer juist die ouder betrokken kan zijn bij de onveiligheid. Dat gebeurt juist al op een veel betere manier in landen om ons heen, maar dat zou eigenlijk voor alle slachtoffers van seksueel geweld moeten gelden. Ik refereer namelijk nogmaals aan de woorden van mevrouw Wiersma: "Het gaat zo vaak over of je geloofd wordt, of je gehoord wordt en of je je veilig voelt op het moment dat je, heel vaak na een hele lange periode pas, je verhaal deelt." Daarom vraag ik de minister ook hoe zij kijkt naar de uitgangspunten van de kind-eerst-wet. Daarbij kan een kind bij ernstige signalen van mishandeling of seksueel geweld snel en zelfstandig door gespecialiseerde professionals worden gehoord, zonder dat dit afhankelijk is van toestemming van een ouder die mogelijk betrokken is bij dit geweld. Het is ook wel interessant om daarop door te reflecteren als het gaat om volwassenen die te maken hebben met seksueel geweld. Daarnaast vraag ik de initiatiefnemer of zij vanuit het vele werk dat in deze initiatiefnota gestoken is, herkent dat kinderen die slachtoffer zijn van seksueel geweld nog te vaak te maken krijgen met versnippering tussen zorg, hulpverlening, politie en justitie. Ziet zij de uitgangspunten van de kind-eerst-wet als een logische aanvulling op de voorstellen die zij vandaag doet? Voorzitter, ik ga afronden. Wie seksueel geweld heeft meegemaakt, moet goed geholpen worden, zonder van loket naar loket te worden gestuurd en zonder zelf de weg te hoeven vinden. Dat vraagt om goede zorg, maar ook om samenwerking en voldoende capaciteit. Ik dank het lid Dobbe nogmaals voor haar harde werk op dit belangrijke onderwerp. Ik dank ook de collega's voor de samenwerking tot nu toe. Dank u wel.