de samenhangende aanpak landbouw, natuur en stikstof

Voorzitter. Grote onrust op het boerenerf en we weten niet eens of het iets oplevert. Vrijdag zag ik veel opgetogenheid. "We gaan nu van het slot af. We kunnen weer bouwen." Ik vond dat niet passend. Allereerst dacht ik namelijk aan al die boerengezinnen die zichzelf onverwachts terugzien op een kaartje in een zone, die misschien moeten stoppen of geen rendabel bedrijf kunnen overdragen aan hun kinderen, en dat in onze vruchtbare delta met een zo belangrijke voedselvoorziening. Het kabinet hinkt op twee gedachten. Dat kan desastreuze gevolgen hebben. Ik zal dit toelichten. Voor de SGP is het cruciaal dat we stoppen met de eenzijdige focus op stikstof en dat natuurbehoud meer centraal staat. De gedachte dat we primair door harde emissiereductie natuur herstellen en van het slot komen, is hoogmoedig en grotesk. Ik hoorde het de minister vrijdag zeggen: door geborgde emissiereductie herstelt de natuur en komt vergunningverlening op gang. Dat is een misrekening. Zoals het rapport Van verwarring naar verbinding liet zien: emissiereductie is nodig voor minder milieudruk, maar voor natuurherstel op korte termijn ben je aangewezen op herstelmaatregelen. Voor de rechter moet je namelijk aantonen dat de natuur niet verslechtert. Dat is wat anders dan het showen van wettelijke normen en plafonds voor 2035. En dat zonder zekerheid voor vergunningen of een einde aan de onzekerheid voor al die PAS-knelgevallen en interimmers! De SGP wil niet politiek gokken met gezinsbedrijven door harde emissienormen en scherpe zonering als kern van het beleid, zonder duidelijkheid over natuurherstel en opening van het stikstofslot. Daarbij is cruciaal dat de kritische depositiewaarden niet alleen uit de wet gaan, maar ook uit het onderliggende beleid. Anders zijn we nog lang bezig om van het slot te komen.