Plenair debat · woensdag 1 juli 2026
de samenhangende aanpak landbouw, natuur en stikstof
André Flach
SGP
Voorzitter. Dan kom ik bij iets waar ik echt van baal: de grondgebondenheidsnorm. Die is onacceptabel. Ik hou het eenvoudig: weg ermee. Het is de halvering van de veestapel van Tjeerd de Groot in een nieuw jasje. Het dient geen direct milieudoel, het zorgt voor verdere stapeling van milieuvoorschriften en akkerbouwgebieden als Zeeland, die buiten de 25 kilometergrens vallen, krijgen een mesttekort. Wat wil het kabinet hiermee bereiken?
De SGP vindt de voorgestelde zonering veel te grof en te streng. Een kilometer is veel te breed. Bedrijfsemissies zijn dan niet meer herleidbaar tot het gebied. Ik wil geen zones om gebieden waarin het geen probleem oplost. Het kabinet wil verplichte extensivering, maar dan ga je op de stoel van de boer zitten. De SGP is verder tegen de voorgestelde emissienormen per fosfaatrecht. Die leiden tot het recht van sterkste en daarbij negeer je veldemissies. De norm is zo scherp dat dure investeringen nodig zijn. Bij de zonering zie ik ruimte voor gebiedsplannen, maar die ruimte is ook buiten de zones nodig. Ik noemde mijn geliefde Alblasserwaard, waar ze ver zijn met een regionale samenwerking. Dat is een landelijk voorbeeld. Dat moet toch niet in de prullenbak? Zet in op gebiedsplannen waarin boeren collectief doelen halen binnen de grenzen van een redelijke, betaalbare bedrijfsvoering. Beloon vakmanschap, ook op het veld. Hoe gaan melkveehouders nu de kans krijgen om via voer- en managementmaatregelen aan de normen te voldoen? Of via betaalbare innovaties? Daar lees ik helemaal weinig over.
De stok van de generieke korting voor boeren staat al klaar, maar de opties lijken beperkt tot of minder vee of meer land. Nogmaals, het kabinet zit te veel op de stoel van de boer. Het is een gotspe om nu harde emissienormen in de wet te zetten terwijl de overheid lange tijd nauwelijks werk heeft gemaakt van het erkennen en belonen van emissie reducerende maatregelen die boeren allang nemen.
Dan de rekenkundige ondergrens. Waarom wil het kabinet die eigenlijk pas uiterlijk eind 2027? Het kabinet schrijft dat dit alleen kan met een geborgd pakket met aanvullende specifieke maatregelen. Wat wordt daar eigenlijk mee bedoeld? Het kabinet behandelt de ondergrens als een politieke grenswaarde, maar de crux is dat het een wetenschappelijke grenswaarde is.
Tot slot, voorzitter. De SGP wil van verwarring naar verbinding. Om dit waar te maken en het land niet alsnog in verwarring achter te laten, is het cruciaal dat het kabinet niet steunt op links, maar inzet op natuurbeheer, ruimte geeft aan gebieden en handelingsperspectief biedt voor al die prachtige boerengezinsbedrijven.
Tot zover.