Een autonoom Europa op het gebied van defensie dat zijn eigen continent kan verdedigen, is technologisch haalbaar, financieel levensvatbaar en politiek realiseerbaar, zegt het Kiel Institute na onderzoek. Als het gaat om zaken als commandostructuur, luchtverdediging, luchttransport, AI en satellieten, kijken we als Europa nu te snel over de oceaan voordat we onszelf de vraag stellen: wat kunnen we eigenlijk zelf doen voor onze veiligheid? Er ligt een lijst met tien hele concrete militaire capaciteiten — ik noemde ze net — die we als Europa nog missen, voorzien van een oplossing, een prijskaartje en een tijdframe. Leuker konden ze het niet maken, wel makkelijker. Onderschrijft het kabinet de conclusies van dit rapport? Hoe staat het met alle concrete Europese ambities die hierover in het coalitieakkoord staan, zoals een Europese Five Eyes, gezamenlijke aanschaf en gebruik van strategische capaciteiten, de verkenning van een Europees defensiemechanisme en concrete doelen voor gezamenlijke inkoop van Europese bodem? Ik ben benieuwd hoe het kabinet daarnaar kijkt en hoe het daaraan heeft gewerkt.
Ik zei het zojuist al: er is brede steun in de samenleving voor zo'n Europese defensie-unie. In een echo daarvan riep die grote groep Europarlementariërs uit diverse landen op om daar ook vaart mee te maken. Als de voortgang niet lukt met alle 27 lidstaten, dan kan een kopgroep de weg wijzen. Is de minister bereid om zo'n kopgroep te vormen, om te komen tot een echte defensie-unie, inclusief gezamenlijke inkoop en gebruik van strategische capaciteiten?
Tot slot, voorzitter. De overwinning van Péter Magyar in Hongarije geeft Europa enigszins lucht. De installatie van het Hongaarse parlement op 9 mei met de Europese vlag en het Europese volkslied laat zien hoe krachtig het Europese ideaal is en blijft. Maar het gevaar van opluchting is gemakzucht. Nu de zon schijnt moeten we niet op het terras gaan zitten, maar het dak repareren. Als calvinistische Hollanders kunnen we met noeste arbeid het voorbeeld geven. Dat betekent wat mij betreft onvermoeibaar steun verzamelen voor de afschaffing van het veto dat Orbán misbruikte. Nederland wil ervan af, dus ik vraag de minister: wat is het plan? Zet Nederland een bespreking van de afschaffing van het veto nu eindelijk ook op de agenda van de Europese Raad? Graag een toezegging.
Dank, voorzitter.
Uitspraken Felix Klos, 19 mei