Dank u wel, mevrouw de voorzitter. De komende maanden, zo niet jaren, gaan we deze Europese plaat totaal grijsdraaien. De onderwerpen gaan elk debat terugkomen: miljarden euro's extra voor Brussel, verdere EU-uitbreiding, meer integratie met derde landen en discussies over de integriteit en bestuurbaarheid van de Unie. Het Meerjarig Financieel Kader staat boven aan de agenda. Het verloop van de onderhandelingen is illustratief voor wat er mis is met Brussel. Het voorstel van bijna 1.800 miljard euro dat op dit moment op tafel ligt, is een gigantische verhoging van de Europese begroting. Die onderhandelingen moeten wat de EU-bobo's betreft met spoed, zo snel mogelijk, dit jaar nog worden afgerond.
Want, zo zeggen de bestuurders, in 2027 zijn er verkiezingen in onder meer Frankrijk, Spanje en Polen. De uitslag kon nog weleens tegenvallen. Men is bang dat de kiezer verkeerd kiest en dat daardoor hun megalomane plannen worden gedwarsboomd. Ze zeggen het gewoon hardop, alle schaamte voorbij. We moeten het ze meegeven, ze hebben wel begrepen wat Julius Caesar ook al wist: wie het geld heeft, heeft de macht. De Brusselse verkiezingsangst mag nooit een reden zijn om besluiten sneller door te drukken. Daarom vraag ik aan de minister wat Nederland gaat doen om te voorkomen dat onderhandelingen over honderden miljarden euro's onder politieke tijdsdruk worden afgeraffeld. Neemt de minister afstand van de woorden van die ongekozen eurocraten die zeggen vanwege angst voor andere politieke winden de besluitvormingsprocessen onder druk te zetten?
Voorzitter. Evenveel, zo niet meer politieke druk zien we in de discussie over EU-uitbreiding. We hebben daar recent nog een commissiedebat over gehad en morgen staat er een tweeminutendebat gepland. Maar ik moet even een tegenstrijdigheid signaleren. De minister schrijft in het verslag van de informele Raad van vorige week: "Nederland bepleitte dat juist de geopolitieke dimensie van uitbreiding het belang onderstreept van het behoud van de op verdiensten gebaseerde aanpak." Unquote. Dat insinueert op z'n minst dat andere lidstaten dat niet vinden, dat er andere lidstaten zijn die geopolitiek belangrijker vinden dan bijvoorbeeld de Kopenhagencriteria. Klopt dat? Ik hoor graag van de minister hoe hij deze tegenstrijdig ogende principes in de praktijk laat samengaan. Hoe zijn die twee met elkaar te rijmen? Is het nou het Kopenhagencriterium of geopolitiek?
Voorzitter. Als Oekraïne ooit tot de EU zou toetreden, zou de dynamiek in de Raad direct veranderen, zo weet men ook in Brussel. Het zou leiden tot een opnieuw ingewikkelder functionerende Unie, als die überhaupt nog functioneert — als die nú überhaupt al functioneert. Belangen lopen steeds verder uiteen. Vaker dan ooit klinkt de roep, ook van dit kabinet, om unanimiteit af te schaffen. Men vindt het vetorecht maar irritant. Dat zegt eigenlijk al genoeg over de belangen en interesses van de verschillende lidstaten.
Voorzitter, ik rond af. In conclusie kan ik niet anders dan gelijkenissen zien tussen het Songfestival, dat afgelopen weekend werd gehouden, en de Europese Unie. Het gaat om precies dezelfde problemen en fenomenen: politieke blokvorming, eindeloze discussies over landen die wel of niet mee mogen doen, torenhoge kosten en uitvoeringsproblemen, en de kiezer/kijker die anders stemt en waardeert dan de zelfverklaarde professionals. Het Songfestival duurt weliswaar langer, maar bij de Raad waar de minister zo meteen naartoe gaat, gaat het om miljarden euro's aan belastinggeld en om nationale bevoegdheden die worden weggegeven of afgepakt. De ultieme vraag is of zo'n steeds grotere club nog wel bestuurbaar blijft. Dus ergens begrijp ik die linkse boycot van het Songfestival wel een beetje, alleen zou het misschien verstandiger zijn als Nederland niet een liedjeswedstrijd ging boycotten maar eens wat vaker voor die peperdure en megalomane plannen uit Brussel zou gaan liggen.
Dank u wel.
Uitspraken Sebastiaan Stöteler, 19 mei