Dank, voorzitter. Ik sluit me aan bij de woorden van de heer Vermeer over dat er een compensatie nodig is voor mensen die van baan wisselen. Ik sluit mij voor het gemak erbij aan, omdat mij dat de ruimte geeft om vandaag uit alle onderwerpen eentje toe te lichten. Dat zijn de resultaten van pensioenfondsen.
Vorig jaar was het resultaat van de pensioenfondsen in Nederland negatief. Het gezamenlijk vermogen daalde. Alle andere landen zijn in de plus, alle 38 OESO-landen. Nederland deed het niet alleen het slechtste, maar het draaide negatief. Het debat over beleggen is niet nieuw in deze commissie. Veel mensen zijn boos en bezorgd over het gemak waarmee de leiding van pensioenfondsen beslissingen neemt op basis van zijn eigen voorkeuren. Als je dat met je eigen geld doet, is dat geen probleem. Dat hebben we al vaker gezegd. Doe dat lekker. Maar pensioenfondsen werken met geld van anderen, namelijk van de deelnemers. Zij kunnen niet kiezen bij wie ze hun geld beleggen.
Zoals gezegd is het geen nieuwe discussie. Jaar in, jaar uit worden er slechte resultaten geboekt door verschillende pensioenfondsen. Activistisch beleggen is slecht voor de resultaten. ABP-topman Van Wijnen nam zelfs afscheid van 900 bedrijven uit zijn portefeuille. Zelfs Albert Heijn en Philips deugen schijnbaar niet genoeg. Het is opvallend hoe weinig aandacht daarvoor is en hoe weinig verantwoording hierover wordt afgelegd. Als je tegenwoordig een jaarverslag van een pensioenfonds neemt, moet je 60, 70 pagina's over klimaat, biodiversiteit en mensenrechten doorworstelen. Het gaat over alles, behalve over de resultaten. Daar krijg je echt heel summiere informatie over. Rendement moet op één staan; de primaire taak van een pensioenfonds is het uitkeren van een goed pensioen en niet het faciliteren van de energietransitie. Rendement dus en niet de waan van de dag. Die waan van de dag verandert ook nog wel eens, want tien jaar geleden was je een fascist als je wilde beleggen in bedrijven die wapens maken. Nu ben je een fascist als je zegt dat dat geen goed idee is: totale wokegekte. Laten we eerlijk zijn: een beter beleggingsresultaat betekent hoe dan ook meer geld om uit te keren aan pensioenen. Dan zouden we misschien die mensen kunnen compenseren. Vandaar ook de vele vragen die er zijn gesteld. Waarom deze inleiding? Omdat we op 8 juni een brief hebben ontvangen van deze minister, waarin hij probeert het activistische beleid van fondsen te verdedigen.
Ik heb eens wat nauwkeuriger naar die brief gekeken. De minister begint heel algemeen door te zeggen, en ik quote: "Naast gedegen onderbouwd beleggingsbeleid wordt er nu ook beleid opgesteld voor de beheersing van andere relevante risico's". Dan ga je zoeken wat die relevante risico's zijn. Die worden dan heel vaag omschreven als "klimaatrisico's" en "maatschappelijke risico's". De minister schrijft, en ik quote weer: "Die klimaat- en maatschappelijke risico's zouden een mogelijk ongunstige financiële impact op beleggingen van pensioenfondsen kunnen hebben". Een mogelijk ongunstige financiële impact, dus. Maar twee zinnen later is die "mogelijk ongunstige financiële impact" opeens een "ongunstige financiële impact" geworden. Nu staat het vast: als dat speelt, heeft het een ongunstige invloed. Dan volgt er opeens een hele rare stelling. Dan zegt de minister namelijk dat we dus niet meer mogen oordelen over gerealiseerde rendementen en zelfs niet over gerealiseerde uitkomsten van benchmarks, want we moeten strategisch beleggingsbeleid apart gaan zien van de uitvoering. We mogen er dus helemaal niets meer over zeggen. Dat is mooi, toch? Er komen jaarverslagen met tientallen pagina's over alles wat woke is en aantoonbaar hele slechte resultaten, maar we mogen daar niks meer van zeggen.
Een interruptie.
Uitspraken Edgar Mulder, 10 sep