Dank, voorzitter. Afgelopen zaterdag hield het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS samen met andere organisaties een bijeenkomst over pensioenen. Gelukkig was er een livestream, want er waren 1.500 aanmeldingen. Pensioen leeft. U zult er niet verbaasd over zijn dat wij van mening blijven dat het beste pensioenstelsel ter wereld op losse schroeven is gezet. Met de vaste rekenrente van 2% hadden we probleemloos verder gekund en hadden we ook geen renterisico's hoeven af te dekken, waar we recentelijk nog tientallen miljarden mee hebben verloren. Maar goed, das war einmal.
Onze tranen over het verlies van het vertrouwde stelsel zijn helaas niet productief, maar wat ook niet productief is, zijn de opmerkingen van de minister in de brief van 20 mei over additionele koopkrachtinstrumenten. Ondanks de stand van zaken van vandaag begint deze brief met dezelfde platitudes en achterhaalde perspectieven als die ons in het moeras van de Wtp hebben getrokken. Het is meteen raak aan het begin. "De Wet toekomst pensioenen is ingevoerd om het pensioenstelsel persoonlijker en transparanter te maken en om het pensioen meer te laten aansluiten bij de veranderende arbeidsmarkt. Ook moet de Wtp eerder perspectief bieden op een koopkrachtig pensioen." Nou, de communicatie is helemaal niet transparanter geworden. De compensatieregeling die ervoor moet zorgen dat de Wtp beter aansluit bij de moderne arbeidsmarkt, waar we twintig jaar over gedebatteerd hebben, lijkt op het moment suprême niet goed geregeld te zijn, precies voor die deelnemers die vlak voor of tijdens de transitie van baan en van pensioenfonds zijn veranderd. Dat is toch onbestaanbaar?
Ik ben vandaag op jacht naar een toezegging van de minister om in gesprek te gaan met de pensioenfondsen over de gevolgen van het afschaffen van de doorsneepremie en het ontbreken van een brede compensatieregeling. Deze groep wordt nu geconfronteerd met een aanzienlijk probleem. Voor hen zou er geen compensatie zijn. Zij worden vermorzeld tussen wal en schip. Is de minister daartoe bereid?
Naast deze relatief kleine groep vermorzelden zit er ook teleurstellend weinig koopkrachtverbetering in het vat voor alle andere deelnemers en gepensioneerden. In de brief over de koopkracht wordt de goednieuwsshow maar weer eens afgedraaid: de Wtp is fantastisch. Maar koopkrachtverbetering of -behoud is intussen gesneuveld waar we bij staan. Zeker is het goed dat er nu gecommuniceerd wordt over koopkrachtbehoud, maar ik vind het verbazingwekkend wat er in dit verband nog allemaal onderzocht moet worden, terwijl dat natuurlijk allang geregeld had moeten zijn.
Uit de Kamerbrief komt naar voren dat de koopkrachtvarianten niet van een complete analyse zijn voorzien. Daarnaast leidt uitstel van vervolgonderzoek en evaluatie tot 2028 dan wel 2032 tot vertraging van een goed koopkrachtig pensioen. Daarmee wordt geen invulling gegeven aan de belangrijkste doelstelling van het pensioenakkoord en van de Wtp: een koopkrachtig pensioen. Mijn fractie stelt daarom aanvullende schriftelijke vragen aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het doel van deze vragen is een nieuwe Kamerbrief met een betere en completere analyse en een planning om het vervolgonderzoek begin 2028 afgerond te hebben en meer relevante partijen te betrekken bij dit vervolgonderzoek.
In dat licht gaf ik de minister en de collega's de analyse van Actuarieel Adviesbureau Confident B.V., die u mogelijk al gezien hebt; het is goed om die in het vizier te hebben. De opvallende connectie tussen de zéér slechte rendementen van de pensioenfondsen — mijn collega's noemden het ook al — is nog steeds geen groot nieuws in de Nederlandse media. De kloof tussen de performance van onze pensioenfondsen en de benchmark van de rest van de wereld is inmiddels onmiskenbaar, maar het wordt nog steeds niet diepgaand onderzocht, ondanks een oplopende schade van honderden miljarden die we inmiddels in de boeken hebben moeten zetten. De enorme verliezen bij de renteafdekking zijn daarbij slechts een punt van de speer waarmee we gestoken zijn.
50PLUS wil precies weten wat er gebeurt, want zelfs parlementaire enquêtes gaan niet over zo veel geld als er hier verspild is. 50PLUS heeft eerder in een motie gevraagd om expliciet door niet-Nederlandse deskundigen te laten onderzoeken wat er is misgegaan, hoe groot de schade is en hoe de schade nog zo veel mogelijk te beperken is. Die motie is toen aangehouden, maar die gaan we opnieuw indienen. Vreemde ogen dwingen. Betrokkenheid van buitenlandse beleggingsdeskundigen bij de analyse van dit vraagstuk is onontbeerlijk. Het vertrouwen is te veel beschadigd om het eigen vlees opnieuw door de eigen slager te laten keuren. We raden de minister, de regering, met klem aan om hierop te anticiperen, in plaats van het te blijven negeren of downplayen.
Tot slot, voorzitter. Wij blijven aandacht vragen voor de ontwikkeling, uitvoering en beheerkosten van pensioenfondsen. We hebben gevraagd om goed vergelijkbare kostenkengetallen van de fondsen. Daar heb ik de minister niet in meegekregen, maar ik heb niet de indruk dat het de goede kant opgaat. Wat is de meest actuele indruk van de minister op dit punt?
Dank u wel.
Uitspraken Corrie van Brenk, 10 sep