Demonstratierecht

Dank u wel, meneer de voorzitter. De ervaring leert dat we, wanneer de regering herhaaldelijk en expliciet benadrukt hoe belangrijk een grondrecht wel niet is, vaak op onze hoede moeten zijn, omdat datzelfde grondrecht vervolgens met hetzelfde gemak wordt ingeperkt. Dat zien we ook vandaag hier bij het debat rondom het demonstratierecht. In de geagendeerde stukken, de brieven van het kabinet en andere stukken, zien we weer heel veel mooie woorden over hoe fundamenteel dat demonstratierecht wel niet is voor een democratie, de zuurstof van een vitale democratie. Maar na die mooie woorden volgen vervolgens de daden. Die komen er allemaal op neer dat dat grondrecht verder wordt ingeperkt: meer mogelijkheden om online informatie te verzamelen, ook in besloten appgroepen, meer camera's, al dan niet met gezichtsherkenningstechnologie, de introductie van een bevoegdheid tot gedwongen verplaatsing van groepen mensen en meer wapens voor de mobiele eenheid om op te kunnen treden tegen demonstranten. Het roept de vraag op waarom dit nou volgens het kabinet allemaal noodzakelijk is. Ik geloof namelijk onmiddellijk dat het handig is. Het is handig om te kunnen zien wat iedereen van plan is, wie er naar een demonstratie wil gaan, wie eerder bij demonstraties zijn geweest. Het is handig om wat traangas te kunnen toevoegen aan de waterwerper. Het is handig om in besloten appgroepen te kunnen meekijken. Maar het criterium is of het noodzakelijk is en dat is het niet. De bestaande wetgeving biedt al ruim voldoende mogelijkheden om bij demonstraties de openbare orde te handhaven. Het demonstratierecht is geen vrijbrief voor geweld of vernieling. Wie de wet overtreedt, kan al effectief worden aangepakt. Daar zijn geen nieuwe vrijheidsbeperkende, grondrechtenbeperkende maatregelen voor nodig. Dat zeg ik niet alleen. Ook het WODC concludeert dit in het onderzoek dat nota bene gepubliceerd is onder de titel "Aanpassing wetten rond demonstratierecht niet nodig en niet effectief." Dat is de kernboodschap. Wie schetst onze verbazing? Het kabinet komt met een persbericht met als titel "Kabinet volgt aanbevelingen WODC: gericht aanscherpen demonstratierecht". Maar dat is niet de aanbeveling van het WODC. De aanbeveling van het WODC is om het demonstratierecht niet verder in te perken, om het ongemoeid te laten. Dat was ook het advies van de Nationale ombudsman. Dat het kabinet een advies niet opvolgt is prima. Althans, dat kan het kabinet prima verdedigen als het zegt: de onderzoekers concluderen dat we geen verdere inperkingen nodig hebben, maar het kabinet vindt van wel, omdat dat noodzakelijk is om die en die en die reden. Maar dat doet het kabinet niet. Dat roept, helaas, zeg ik erbij, ook in dit debat toch weer een vertrouwensvraag op. Waarom probeert het kabinet de Kamer te misleiden? Het antwoord is volgens mij duidelijk. Die goede redenen, die noodzaak voor de verdere inperkingen, zijn er namelijk niet. Er is geen noodzaak toe. Het kabinet noemt zelf in al die brieven als enige reden, in een bijzin, dat er meer geweld en meer incidenten plaatsvinden rondom demonstraties. Maar ook dit is een valse voorstelling van zaken. Het WODC constateert in 97% van de gevallen van de demonstraties geen enkel incident en in slechts 0,03% van de gevallen meer dan tien incidenten. Dat blijkt uit meerdere cijfers. Dat percentage is al jarenlang stabiel. Het kan wel zijn dat er in algemene zin meer demonstraties plaatsvinden en daardoor dus in absolute zin ook meer incidenten, maar dat is een capaciteitsvraagstuk. De regering heeft nu eenmaal de plicht om het demonstratierecht te faciliteren, ook als blijkt dat steeds meer mensen van dat democratische recht gebruik willen maken. Dat mag nooit een reden zijn om maatregelen te treffen die alle deelnemers aan alle demonstraties, vreedzame burgers, ontmoedigt en demotiveert om nog van hun democratische rechten gebruik te maken. Voorzitter. Ik rond af. Forum voor Democratie deelt de mooie woorden over het fundamentele belang van het demonstratierecht, maar vanuit dat kader gaan wij een volstrekt andere richting uit dan het kabinet. We hebben niet meer regels nodig om burgers te controleren en te volgen en te beperken. Nee, regels rondom het demonstratierecht moeten er primair op gericht zijn om de overheid te beperken en om burgers te beschermen. Dat is ook hard nodig. De rapporten liggen er, van Amnesty en vanuit de Verenigde Naties, over het buitensporige politiegeweld, de gezichtsherkenning, de onrechtmatige controles van identiteiten. Dat demotiveert mensen. Maar hier volgen nooit de reacties op van het kabinet die enige daadkracht laten zien. Afhankelijk van de reactie van de minister heb ik een aantal moties voorbereid om het demonstratierecht wel te versterken. Dank u wel.