Dank, voorzitter, en excuus; ik moet er zo even uit voor een briefing, maar daarna sluit ik weer aan. Die briefing begint zo, dus vandaar dat ik met toestemming van de collega's wat eerder mijn inbreng doe.
Voorzitter. Deze week verscheen er in de NRC een artikel waarin staat dat de SER dit najaar nog met een advies komt over hoe de toeslagen afgeschaft kunnen worden. De politiek zegt al jarenlang de wens te hebben om de toeslagen af te schaffen, maar de realiteit is dat we jaren later nog steeds vrij weinig zijn opgeschoten. Ik hoop dat het advies van de SER het instrument gaat zijn om wel stappen te zetten en inkomensondersteuning voor mensen veel makkelijker te maken dan nu het geval is. De ChristenUnie pleit daar, zoals velen weten, al langer voor. We hebben daar ook een plan voor gemaakt.
Met het Belastingplan dat het kabinet vorige week heeft ingediend, is het toekomstbeeld van een eenvoudiger en rechtvaardiger stelsel echter juist weer een stap verder weg geraakt. Dat is toch mijn frustratie met dit dossier. Wij zeggen allen dat we van de toeslagen af moeten en wij zeggen allen dat meer werken meer moet lonen, maar elk jaar wordt er weer een handtekening gezet — dat gebeurde afgelopen weken ook weer — voor het gebruik van precies die knoppen waardoor het moeilijker wordt om de toeslagen af te schaffen en waardoor het minder aantrekkelijk wordt om meer te werken. Een van de doelstellingen van de agenda van het kabinet is dat werken meer moet lonen. Ik denk dat niemand daarop tegen is, maar het kabinet legt de lastenverzwaring vrijwel volledig bij de inkomstenbelasting. Zijn we dan wel echt met de goede dingen bezig?
Voorzitter. Wat de ChristenUnie betreft is de grootste misser van de hervormingsagenda voor inkomensondersteuning dat de hervorming van het toeslagenstelsel buiten de scope van het traject valt, terwijl dit de kern zou moeten zijn van de hervormingen en niet alleen onder de verantwoordelijkheid van Financiën zou moeten vallen, maar ook de nadrukkelijke bemoeienis van SZW zou moeten hebben.
Voorzitter. Na deze klaagzang heb ik wat vragen voor de minister. Allereerst heb ik een vraag over chronisch zieken en de Participatiewet. Hoe langer de hervormingen op zich laten wachten, hoe langer deze groep nog in een vrijwel onmogelijke positie zit. Het is nog steeds niet opgelost, ondanks moties van mijzelf, de heer Flach en anderen. In de brief van de minister lezen we geen concrete voortgang. Er wordt verkend wat mogelijk is. Graag zou ik een toelichting van de minister krijgen op de stand van zaken. Wat is de ambitie van het kabinet ten aanzien van chronisch zieken in de Participatiewet? Kan de minister concreet toezeggen voor het einde van het jaar een processchets naar de Kamer te sturen? Wat doen we in de tussentijd?
Tot de tijd waarin we geen toeslagen meer hebben, moeten we ervoor zorgen dat het niet-gebruik zo laag mogelijk is. De suggestie van de woningcorporaties is om een pilot te starten om de huurtoeslag voor niet-gebruik tegen te gaan. Kan de minister concreet toezeggen naar dit voorstel te kijken? Wil hij in een brief aangeven hoe hij daarmee omgaat?
Voorzitter. We hebben eerder de discussie gehad over de Aof-premie. De Raad van State heeft de waarschuwing gegeven dat die inmiddels oneigenlijk wordt gebruikt. Dit hebben we inmiddels ook aangekaart, want dit schaadt het vertrouwen in het stelsel. Daarnaast zijn er al meerdere werkgevers, waaronder gemeenten, die nu naar de overheid stappen en compensatie eisen. Hierover is eerder een motie ingediend door collega's Grinwis en Patijn, om de juridische werkelijkheid te gaan schetsen. Die schets is er nog niet. Ik heb begrepen dat het ministerie werkt aan een Kamerbrief over de toekomstbestendigheid. Kan de minister concreet toezeggen voor het einde van het jaar de brief met de uitwerking van de motie-Grinwis/Patijn naar de Kamer te sturen, zodat we hier het debat over kunnen voeren? Hoe langer we wachten, hoe groter de kans is dat ook dit weer een hoofdpijndossier wordt, omdat vrijwel alle werkgevers in het land dan ook hun geld gaan terugeisen. Het is namelijk wettelijk vereist dat de Aof-premie in verhouding staat tot de uitgaves, en dat lijkt nu te ver uit elkaar te lopen.
Voorzitter. Vandaag bleek ook dat het maximaal verkorten van de WW-duur amper leidt tot extra werkgelegenheid, volgens de doorrekening van het Centraal Planbureau. Wat betekent dit voor de insteek van het kabinet in de onderhandelingen? De ChristenUnie steunt een mogelijk akkoord. We juichen dat graag toe, maar het moet wel werken en niet alleen een verkapte bezuiniging zijn. Mijn vraag is hoe de inzet voor de WW-verkorting, met het oog op het onderzoek dat naar voren is gekomen, voor het kabinet zou moeten leiden tot een beter werkend stelsel. Als we niet uitkijken, leidt het alleen tot een verkapte bezuiniging. Daar tekent de ChristenUnie niet voor.
Voorzitter. Ik kom aan het einde. Kan de minister toezeggen in de kabinetsbrief een reactie te geven op de knelpuntenbrieven van het UWV, de SVB en de Landelijke Cliëntenraad? Ik kan ze punt voor punt langslopen, maar ik denk dat het handiger is wanneer daarop wordt teruggekomen in een brief.
Tot slot. Kan de hervorming van de Toeslagenwet ook onderdeel worden van de onderhandelingen rond de hervormingen? Ik denk dat het belangrijk is om daar wat stappen te zetten, zodat we ook de uitvoering beter op de rit kunnen krijgen.
Volgens mij is mijn tijd op, voorzitter, dus ik hou het daarbij. Dank.
Uitspraken Don Ceder, 23 sep