Dank, voorzitter. Demonstreren is een van de belangrijkste vrijheden in onze democratische rechtstaat. Het geeft mensen de ruimte om zich uit te spreken, ook als hun boodschap schuurt, irriteert of de macht uitdaagt. Juist die ruimte moeten we beschermen. Gelukkig gaat dat bij veruit de meeste demonstraties goed: 97% vormt geen enkel risico voor de openbare orde of veiligheid. Slechts bij 0,03% — dat is 3 op de 10.000 — is sprake van meer dan tien incidenten, waarbij in de registratie onduidelijk is of die incidenten door demonstranten of door derden worden veroorzaakt.
Ook onder Nederlanders is de steun voor demonstratierecht groot. Maar vrijheid is niet hetzelfde als vrij spel. Mijn visie lijkt een beetje op het succesvolle programma Ruimte voor de Rivier. Uiteindelijk heb je dijken nodig om het water te sturen, maar geef het water ook de ruimte om te meanderen, want iedereen zal zich de beelden herinneren van overstromingen. Als de druk een keer hoog is en de ruimte te beperkt, dan loopt het over, met grote schade als gevolg.
Daarom moeten we volgens mij twee dingen doen: de ruimte beschermen voor vreedzaam protest en het trekken van een duidelijke grens bij geweld en intimidatie. Ik herken dat ook in de koers van het kabinet.
Voorzitter. Het WODC heeft een gedegen en waardevol ijkpunt voor dit debat neergelegd. Dank aan alle onderzoekers en alle geïnterviewden die daaraan hebben bijgedragen. Tegen de achtergrond van het belang van het demonstratierecht voor onze democratie, de praktijk en ook het onderzoek van WODC zijn er wat mij betreft geen aanleidingen voor ingrijpende aanpassingen van het demonstratierecht, zoals het WODC zelf ook beargumenteert. Sterker nog, wanneer overheid en politiek steeds meer nadruk leggen op controle en begrenzing van demonstraties, die in overgrote meerderheid vreedzaam verlopen, kan dat juist extra spanning veroorzaken, met alle negatieve gevolgen van dien. Ook de Nationale ombudsman heeft daarvoor gewaarschuwd. De kern is wat mij betreft helder: maak het demonstratierecht niet kleiner, maar zorg ervoor dat iedereen er veilig en daadwerkelijk gebruik van kan maken.
Uitspraken Joost Sneller, 10 sep