Voorzitter, dank u wel. We spreken vandaag over een belangrijk thema: de versterking van het decentraal bestuur. We zien dat het decentraal bestuur steeds verder onder druk komt te staan, of het nu burgemeesters zijn die geconfronteerd worden met georganiseerde criminaliteit, zoals in Overasselt, of met onrust over de opvang van vluchtelingen, of simpelweg met de bezuinigingen op belangrijke voorzieningen die ze in gemeenten moeten doorvoeren, maar die ze eigenlijk ook niet goed kunnen uitleggen. We vragen veel van gemeenten, provincies en waterschappen. We moeten hen dan ook in staat stellen om hun werk goed uit te kunnen voeren en we moeten achter hen staan wanneer dat nodig is.
Voorzitter. Om de medeoverheden hun werk goed te laten doen, moeten zij natuurlijk voldoende middelen hebben. De afgelopen jaren hebben veel fracties hier in de Kamer daar zorgen over uitgesproken. Zonder voldoende financiën kunnen belangrijke sociale voorzieningen niet overeind blijven, maar kan ook cruciaal onderhoud van bijvoorbeeld wegen en bruggen niet goed worden uitgevoerd. De afgelopen jaren zagen we steeds dat gemeenten lieten weten dat de middelen onvoldoende zijn. Het kabinet — "vorige", moet ik erbij zeggen — zei dat het allemaal wel meeviel, maar onderzoeken en rapporten laten zien dat er wel degelijk grote zorgen zijn. Dit kabinet heeft gelukkig aangegeven dat het de financiële zorgen van medeoverheden begrijpt, maar ik vraag me af wat deze warme woorden concreet betekenen. Ik zou graag van de minister horen wat het tijdpad is voor verdere afspraken met medeoverheden wat betreft de financiële middelen.
Voorzitter. Sterk decentraal bestuur moet ook goed ondersteunde volksvertegenwoordigers kennen. Op dit vlak zie ik nog wel een aantal belangrijke punten van aandacht. Allereerst de verlofregeling. In het recente advies van het ARPA wordt hier ook opnieuw aandacht voor gevraagd. Op dit moment is de verlofregeling er alleen voor zwangerschap en bevalling en voor ziekte. Het moet steeds in een vaste verlofperiode van zestien weken. Dit is qua verlofgronden heel beperkt en qua duur heel star. Mijn fractie zou het goed vinden als er meer mogelijkheden komen. Wij hebben dan ook een initiatiefwet ingediend, want het is belangrijk dat volksvertegenwoordigers hiervan gebruik kunnen maken wanneer dat gewenst is. Zo maken we de politiek ook toegankelijker voor verschillende mensen.
Een ander belangrijk punt uit het advies van het ARPA zijn de vergoedingen voor decentrale politieke ambtsdragers. De vergoedingen zijn geïndexeerd, maar ze zijn nooit meegegroeid met de structurele verzwaringen van het ambt. Het is wat mij betreft belangrijk dat er stappen worden gezet, ook in het algemeen, om de decentrale politieke ambtsdragers en hun rechtspositie te versterken, omdat we anders steeds minder mensen bereid zullen vinden om het werk te doen of minder mensen kunnen vinden die het werk financieel kunnen dragen. Ik zou het fijn vinden als de minister zou kunnen toezeggen dat er nog dit jaar een kabinetsreactie op het advies van het ARPA komt. Ik hoor ook graag hoe hij hiernaar kijkt.
Verder kan ik me aansluiten bij de vragen van D66 op het punt van bedreigingen. We weten dat dit niet alleen vrouwen overmatig vaak overkomt, maar ook politici met een migratieachtergrond. Zou de minister daar eens op kunnen reflecteren en misschien ook een update kunnen geven van waar hij in dat licht mee bezig is?
Voorzitter. Dan kom ik ook nog bij het zogenoemde verlengde decentraal bestuur, een technisch verhaal over gemeenschappelijke regelingen. Heel veel medeoverheden werken in regionaal verband samen om met elkaar taken uit te voeren. Op zich is dat natuurlijk goed, maar de democratische controle is daardoor wel problematisch, want je kunt als volksvertegenwoordiger, zeg ik ook uit eigen ervaring, de besluitvorming in de regio vaak moeilijk volgen. Je kunt ook niet als enige gemeente ergens voor gaan liggen, want dat heeft effect op de hele regio. Ik vraag me af hoe de minister hiernaar kijkt.
Een ander punt waar ik me in het licht van democratische controle zorgen over maak, is de aandacht van regionale media voor al die verschillende gemeenteraden die je in één regio kunt hebben. Het is …
Uitspraken Mikal Tseggai, 9 sep