Wetgevingsoverleg · maandag 28 september 2026
Implementatiewet herziene richtlijn consumentenkrediet
Eelco Heinen
minister van Financiën
Dit heeft niks met de richtlijn te maken, want dit is iets wat wij nationaal doen. De Grondwet kijkt vooral naar de proportionaliteit. Wij zien de onderbouwing niet om te kunnen beargumenteren waarom leeftijdsdiscriminatie zo zwaar van toepassing is op deze specifieke dienstverlening. We komen zo nog te spreken over buy now, pay later. De grens met een creditcard vervaagt steeds meer. Die kun je ook gewoon aanvragen. Nogmaals, je mag wel op je 18de een huis kopen en creditcards aanvragen, maar voor deze specifieke dienst moet je 21 zijn omdat we als politiek vinden dat dit instrument niet wenselijk is. Dan ga je als politiek echt heel ver. Het is natuurlijk uiteindelijk aan de Kamer, maar wij zien niet hoe je dit juridisch onderbouwd krijgt. Maar dat heeft niks met de richtlijn te maken. Het gaat dan voornamelijk om onze nationale wetgeving.
Voorzitter. Ik ga door, want er zijn meer vragen over dit thema gesteld. Sorry, ik had een klein onderonsje buiten de microfoon. Onder anderen mevrouw Van Dijk vroeg naar de kwetsbaarheid van jongvolwassenen bij buy now, pay later en naar hoe het zit in andere lidstaten. Is het daar ook een onderwerp van discussie? In het wetgevingsproces is eerder aan andere lidstaten gevraagd of zij aanvullende maatregelen overwegen tegen buy now, pay later voor jongvolwassenen, in het licht van de discussie die we hier nu hebben. Dat is niet het geval. Het onderwerp lijkt vooral in Nederland te leven. Naar ons weten is alleen van België bekend dat zij net als Nederland een "buy now, pay later"-verbod voor personen onder de 18 jaar invoeren.
Nederland loopt heel erg voorop in Europa als het gaat om financiële innovatie en überhaupt om digitalisering. Het is niet zo dat de discussie in andere landen niet speelt, maar misschien spelen sommige discussies hier eerder dan in andere lidstaten. Als u op vakantie bent in andere lidstaten, dan ziet u hoe ongelofelijk gedigitaliseerd onze samenleving is. Je hoeft maar naar Duitsland te gaan en de schoteltjes met munten liggen op het tafeltje. Ik moet er zelf ook aan wennen dat je überhaupt geen portemonnee meer bij je hebt. Nederland is een heel gedigitaliseerd land. Dat heeft voordelen, maar er komen ook nieuwe vraagstukken naar voren, zoals buy now, pay later. Naar ons weten loopt Nederland hierin voorop, maar ik wil daarmee niet suggereren dat Nederland strenger is dan de ons omringende landen. Het kan ook zijn dat sommige discussies hier eerder spelen dan in de ons omringende landen. Ik zie ook op andere fronten, bijvoorbeeld bij het witwasdossier, dat bepaalde problematiek hier eerder speelt. Ik zie dat bij andere lidstaten nu langzamerhand ook het besef komt "wat gebeurt er?", terwijl wij hier al jaren zien dat dat is doorgeschoten. Dit is het antwoord op de vraag van mevrouw Van Dijk.
In het verlengde daarvan vroeg mevrouw Van Dijk of er mogelijkheden zijn om met andere lidstaten op te trekken rondom extra maatregelen voor jongvolwassenen, bijvoorbeeld bij een toekomstige evaluatie van de richtlijn. Ja, dat blijven we doen. Er wordt op dit punt door andere lidstaten ook naar Nederland gekeken: wat gebeurt daar en kunnen we daar lessen uit trekken? Meer in algemene zin kan ik u zeggen dat alle consumenten door deze wet natuurlijk beter worden beschermd tegen onverantwoord lenen en financiële problemen, dus ook jongvolwassenen. Ik verwees er net al naar dat we dit goed moeten blijven monitoren. Indien uit cijfers blijkt dat de regels niet goed werken, trek ik natuurlijk graag samen met andere lidstaten op om deze problemen aan te pakken. Dat speelt op dit moment nog niet, omdat eigenlijk alle landen nog bezig zijn met de huidige implementatie of die net hebben afgerond. Dat was het ten aanzien van de leeftijdsgrens.
De heer Schoonis had een vraag over de methodiek. Kan er een vaste methode komen voor de handhaving van de leeftijdsgrens voor achteraf betalen? Hij vroeg ook hoe de privacy van consumenten wordt gewaarborgd. Nu ziet u al gelijk weer de spanning in dit debat. Het wetsvoorstel schrijft nu nog geen vaste methode voor. Op grond van de AVG zijn aanbieders wel verplicht om bijvoorbeeld aan dataminimalisatie te doen en de beveiliging op orde te hebben. Dat loopt dus weer via andere wetgeving. Ik wil daarnaast ook voorkomen dat de wet nu een specifieke methode voorschrijft, die vervolgens alweer heel snel achterhaald is. Dat zie je natuurlijk vaak bij financiële innovaties: hoe meer je inregelt, hoe makkelijker het toch ook weer is om die te omzeilen. De EU gaat overigens mogelijk ook voorschriften stellen als het gaat om leeftijdsverificatie. Het wetsvoorstel bevat wel een grondslag om in een besluit nadere regels te stellen voor leeftijdsverificatie. Als blijkt dat extra veiligheidsvoorschriften nodig zijn, kunnen we die uiteraard altijd snel invoeren, maar voor nu hanteren we op dit punt nog een open norm.