WIA-problematiek

Voorzitter, dank. Excuses dat ik te laat was. Het kostte toch nog net wat meer tijd om de antwoorden op de vragen voor te bereiden en hier weer terug te komen. Voorzitter. Meedoen op de arbeidsmarkt is een belangrijke pijler voor een volwaardig bestaan. Als volledig meedoen op de arbeidsmarkt door ziekte of een ernstig ongeluk niet meer mogelijk is, dan moet je erop kunnen rekenen dat je hulp krijgt om weer aan het werk te komen. Als dat niet gaat, moet je erop kunnen vertrouwen dat je inkomensondersteuning krijgt. Met deze uitgangspunten voor ogen hebben we een stelsel ingericht waarmee we veel mensen kunnen helpen, maar u weet allemaal dat dat stelsel al geruime tijd onder druk staat. Het is voor veel mensen complex, het aantal aanvragen van een WIA-uitkering neemt toe en de uitvoering staat onder grote druk. Dit zorgt voor lange wachttijden en onzekerheid voor zieke werknemers, hun werkgevers en andere betrokkenen. Dit laat zien dat de WIA eenvoudiger moet — uw Kamer heeft dat ook meermaals gezegd — en er zwaarder ingezet moet worden op preventie. De fundamentele politieke keuzes die hiervoor nodig zijn, zijn aan een volgend kabinet. Vandaag praten we over wat we nu al, samen met UWV, kunnen en moeten doen om gemaakte fouten te herstellen, de kwaliteit te verbeteren en de achterstanden te beperken. Ik zal in het vervolg van mijn beantwoording ingaan op de verschillende thema's waar vragen over zijn gesteld. Ik begin met het thema herstel WIA. UWV heeft een herstelorganisatie ingericht om de fouten die zijn gemaakt in de vaststelling van het dagloon, te corrigeren. UWV gaat in het kader daarvan 47.000 dossiers nader onderzoeken. Dit zijn de lopende en beëindigde uitkeringen in de periode 2020-2024. UWV heeft deze mensen al laten weten dat hun dossier wordt onderzocht. Zodra uit onderzoek duidelijk is dat er voor iemand geen gevolgen zijn omdat de WIA-uitkering correct is vastgesteld, informeert UWV de betreffende persoon. De eerste mensen uit deze groep hebben inmiddels bericht ontvangen van UWV. Eind november ben ik zelf in gesprek gegaan met uitkeringsgerechtigden die te maken hebben met de WIA-hersteloperatie. Ze vertelden mij over de onzekerheid die ze ervaren en de impact op hun leven. Ik vind het heel belangrijk dat we die onzekerheid zo snel als mogelijk wegnemen. De uitkeringsgerechtigden die ik sprak, vertelden overigens dat UWV hen regelmatig op de hoogte houdt. Dat ervaren ze als prettig. UWV doet zijn best om in de verschillende informatiebehoeften van mensen te voorzien, via allerlei verschillende kanalen. Zo organiseert UWV regionale informatiebijeenkomsten, waarbij aansluitend ruimte is voor een-op-eengesprekken. Ook stuurt UWV elk kwartaal een brief aan uitkeringsgerechtigden. Daarnaast kunnen mensen met vragen altijd het klantcontactcentrum bellen. Zo houdt UWV mensen op de hoogte van de mogelijke fouten en wat er nog moet gebeuren om deze te herstellen. Dit wordt gaandeweg steeds duidelijker. UWV heeft op dit moment nog geen beschikkingen gestuurd aan personen van wie de uitkering verandert. Voordat dit kan, moet een aantal zaken nog goed uitgezocht worden. Een van de belangrijkste zaken is het voorkomen van zogenaamde negatieve keteneffecten. Daarmee bedoel ik het volgende. Wanneer mensen een bedrag nabetaald krijgen, heeft dat soms negatieve effecten op andere regelingen, zoals toeslagen en belastingen. Met een tijdelijke regeling willen we die negatieve effecten zo veel mogelijk voorkomen, zodat mensen niet van de regen in de drup belanden. Dit doen we door mensen nabetaling te geven in de vorm van een vergoeding die niet meetelt voor het inkomen. De afgelopen maanden is er vanuit mijn ministerie en door veel betrokken partijen hard gewerkt aan deze regeling. Daardoor is het gelukt om deze regeling vorige maand uit te zetten voor internetconsultatie en voor uitvoeringstoetsen bij UWV, Belastingdienst en Dienst Toeslagen. Dit is een mooi en concreet resultaat, waarmee we mensen echt kunnen helpen. Ik ben hier oprecht blij mee. Ik deel het standpunt van de heer Neijenhuis dat dit voor mensen de standaard zou moeten zijn. Daarom werkt mijn ministerie aan een structurele oplossing voor de langere termijn bij alle publieke uitvoerders. Het is belangrijk om hierbij ook aandacht te hebben voor werkgevers; dat ben ik eens met de heer De Kort. De vergoedingsregeling wordt gefinancierd via een rijksbijdrage, wat betekent dat fouten in het verleden geen extra kosten voor werkgevers opleveren. UWV verwacht rond de zomer van 2026 de eerste correcties te kunnen uitvoeren. Misschien is het goed om mijn blokjes te noemen, bedenk ik mij nu, want dat maakt het wat makkelijker voor de Kamer. Ik heb inleidende teksten en ga daarna op een aantal specifieke thema's in. In mijn inleidende teksten zal ik een aantal vragen direct adresseren. Daarna zal ik de vragen die dan nog niet aan bod zijn gekomen, in drie blokjes behandelen. Het eerste en grootste blokje gaat over herstel WIA en kwaliteitsverbeteringen. Het tweede blokje gaat over sociaal-medische achterstanden. Het derde blokje gaat over sturing. Voorzitter. Het corrigeren …