Eurogroep/Ecofin-Raad d.d. 18 en 19 september 2026

Dank u wel. Dank ook voor alle vragen. Fijn om elkaar weer te zien na de zomer. We staan voor een mooi politiek jaar. Laat ik met het belangrijkste beginnen, de financiële stabiliteit. Daar zijn een aantal vragen over gesteld, onder anderen door de heer Oosterhuis. Hij vroeg mij hoe ik aankijk tegen de risico's van wat hij de "enorme Amerikaanse schuld" noemt. Wat zijn de gevolgen daarvan voor de financiële stabiliteit, ook die van Europa? Laat ik vooropstellen dat elk land natuurlijk zelf gaat over hoe het zijn schuld managet. Maar als ik er als een buitenstaander naar kijk, zie ik die schuld wel zeer oplopen en u weet wat ik vind van hoge staatsschulden. De afgelopen jaren is het opgelopen tot zo'n 130% van het bbp en dat is een hoger niveau dan waarmee Amerika uit de Tweede Wereldoorlog kwam. Het is echt ongekend en dit zijn ook nog eens de goede dagen. We zitten nu namelijk in een hoogconjunctuur. De conjunctuur hoeft echt maar om te slaan en dit soort getallen gaat snel de verkeerde kant op. Het komt allemaal gewoon door de aanhoudend te hoge tekorten en je ziet daar dan ook hetzelfde politieke dilemma als wij in het binnenland zien. De uitgaven en de inkomsten zijn niet met elkaar in balans en dan moet je ofwel bezuinigen ofwel de lasten verhogen. En beide willen ze niet. Dan gaat het allemaal de schuld in en dat is wat je daar ziet gebeuren. Ik maak mijn antwoord even snel af, want ik zie dat er een vraag is, maar ik wil de heer Oosterhuis eerst volledig bedienen. Nogmaals, het is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de VS zelf om zorg te dragen voor de houdbaarheid van het begrotingsbeleid. Je ziet nu ook dat de rentelasten daar enorm toenemen en ik heb zelfs begrepen dat ze inmiddels meer rentelasten betalen dan dat ze geld aan het hele leger uitgeven. Je ziet dus ook weer dat schulden niet gratis zijn. Je moet niet alleen de schuld terugbetalen, want je moet ook de rentelasten betalen. En dat verdringt gewoon de andere uitgaven. We hebben het over het grootste leger ter wereld en dan nog zijn de rentelasten hoger, om het maar even in perspectief te plaatsen. Stel jezelf even de vraag wat je met al dat rentegeld zou kunnen doen aan goed onderwijs, goede zorg en je infrastructuur. Schulden zijn uiteindelijk allemaal consumptie. Je haalt er de investeringen van de toekomst mee naar het heden, ten nadele van de toekomst. Daarom ben ik ook altijd zo terughoudend om schulden te maken. Om antwoord te geven op de heer Oosterhuis: er zijn vooralsnog geen aanwijzingen voor acute financiële stabiliteitsstress, ook niet in Nederland. Banken en verzekeraars hebben sterke buffers om eventuele verliezen op te vangen. We hebben echt geleerd van de kredietcrisis en ik zal straks nog nader ingaan op de maatregelen die we hebben genomen om ons sterker te laten staan. Uiteraard is dit wel onderwerp van gesprek in alle internationale fora, ook in Brussel, waar we hierover spreken. Ik denk dat er drie trends zijn waardoor je nu ook de langetermijnrente ziet stijgen. In de eerste plaats zien we gewoon een concurrerend stijgend aanbod van schuldpapier door de grote investeringen in onder andere AI. Er is dus gewoon concurrentie over die schuld en dat doet de rente oplopen. Je ziet de inflatierisico's toenemen, want we weten waar de rekening van dit soort hoge schuldenniveaus heen gaat. Dat leidt vaak tot meer inflatie en dat zie je weer terug in de rentestanden. Verder is er gewoon een risico-opslag, omdat de schulden nu eenmaal oplopen. Daar hoort een risico-opslag bij en door dat alles zien we dat de langetermijnrentes oplopen. En dat is natuurlijk een trend die niet gunstig is ten opzichte van de schuld. Voorzitter, daar zet ik even een punt, want ik zag dat er vragen waren.