Eurogroep/Ecofin-Raad d.d. 18 en 19 september 2026

Ik heb dat niet paraat. Ik kan uiteraard proberen om meer inzicht in te geven in wat we precies weten, maar het klopt dat het om duizelingwekkende bedragen gaat. De Amerikaanse staatsschuld bedraagt zo'n 40.000 miljard en dat is een ongekend bedrag. Je ziet verder dat wereldwijd de schuldenniveaus oplopen. Ik vind dat zorgelijk en ik zal daar in de Miljoenennota dan ook uitgebreid op ingaan. Dit is een van de onevenwichtigheden in de wereld en in dit tempo kan dat niet door blijven stijgen. Er zal een correctie op plaats moeten vinden. Voorzitter. De heer Van der Maas vroeg bij dit thema naar AI en vooral of er sprake is van een AI-bubbel. "Wil ik daar in Europa aandacht voor vragen?" Nou, in Europa is dit continu onderwerp van gesprek. De laatste keer dat we bij het IMF waren, was dit ook hét thema. Als ministers van Financiën hebben we toen ook de meer filosofische discussie gehad over de vraag of dit een enorme potentie is of inderdaad een bubbel. En als je allemaal economen in een ruimte zet, komt daar altijd het verschrikkelijke compromis uit: het kan ook weleens beide waar zijn. Dus ja, het is veelbelovend, maar we zien natuurlijk ook de enorme investeringen hierin. Ik wil zelf terughoudend zijn met het voorspellen van bubbels. Bubbels kunnen leeglopen; die hoeven niet altijd doorgeprikt te worden. Een luchtballon kan ook langzaam dalen naar het grasveld. Maar het eerlijke verhaal is natuurlijk wel dat je het altijd pas achteraf weet. Kijk je naar de feiten dan zie je dat er grote investeringen plaatsvinden. In het verleden zag je vooral private equity investeren, maar je ziet nu dat het steeds meer met vreemd vermogen wordt gefinancierd. En dat zie je dan weer terug in de rentestand, iets waar ik in het begin op wees. Dat wijst erop dat je in de volgende fase terecht bent gekomen, maar tegelijkertijd is het nog steeds wel een veelbelovende techniek. De heer Van Houwelingen vroeg naar het verschil in productiviteit — daarmee kom ik aan het einde van mijn bijdrage — en je ziet toch wel dat dat verschil in economische groei en productiviteit ook zit in technologische investeringen en het toe-eigenen van de economische winsten daarvan, niet alleen op bedrijfsspecifiek niveau, maar ook bij de toepassing van technologie waardoor je productiever wordt. En daarin loopt Amerika natuurlijk wel weer voorop. We moeten dus niet alleen wijzen op wat Amerika allemaal verkeerd doet, want als ze een ding goed doen, dan is het wel die technologie en die innovatie creëren. Ze passen dat toe in arbeidsprocessen en daardoor worden ze productiever. De kracht van de economie is daar dan ook nog steeds heel groot. Het betekent dat die enorm hoge schulden in die zin houdbaar zijn dat de kracht van de onderliggende economie in Amerika gigantisch is. Maar nogmaals, bij een hele grote economie is een staatsschuld van 130% nog steeds een hele grote berg staatsschuld! Verder zou ik nog willen zeggen dat we AI goed in gaten houden. Het zal ook onderdeel zijn van de Miljoenennota, waarin we beschrijven wat hier gebeurt en wat het betekent voor investeringen en mondiale onevenwichtigheden. Mevrouw Van Dijk stelde in het verlengde hiervan de meer strategische vraag: hoe kan Europa de afhankelijkheid van die Amerikaanse AI-infrastructuur verminderen en de risico's voor schuldfinanciering voor de stabiliteit mitigeren? Het kabinet en ook mijn collega's in het kabinet zetten zich in EU-verband in om strategische afhankelijkheden te verminderen, zoals ook beschreven in de internationale AI-strategie van mijn collega in het kabinet. Het is belangrijk om goede Europese alternatieven te hebben. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat werkt hier dan ook vol aan, maar het debat hierover vindt in een andere commissie plaats. De toezichthouders hebben goed zicht op de directe blootstelling van financiële instellingen aan AI-gerelateerde waarderingen. Ik blijf in nauw contact met de toezichthouders en ik zal de Kamer daarover ook blijven informeren. Vanuit ons vakgebied kijken we verder ook hoe we strategische afhankelijkheden kunnen afbouwen. Een daarvan is de digitale euro en de hele achterliggende financiële architectuur. We zijn namelijk voor onze financiële infrastructuur volledig afhankelijk van de Amerikanen. Dat heeft tot nu toe altijd goed gewerkt en het zijn ook goede producten, maar gezien het geopolitieke geheel moet je ook de vraag stellen of we niet te afhankelijk zijn geworden en of er geen Europese alternatieven tegenover moeten staan. Daar wordt nu hard aan gewerkt. Voorzitter, dat ten aanzien van de financiële stabiliteit en AI. Maar in het verlengde hiervan is ook gevraagd naar het bankenrapport en de financiële buffers. Met uw welnemen zou ik dan ook naar het tweede onderwerp willen gaan.