Plenair debat · donderdag 10 september 2026
een datakluis bij de Belastingdienst met 64 miljoen documenten over de toeslagenaffaire
Lisa Westerveld
PRO
Dank, voorzitter. Toen wij met het nieuwe team van PRO na de vorige verkiezingen de portefeuilles gingen verdelen, gaf ik aan graag woordvoerder Hersteltraject toeslagen te willen zijn omdat ik graag wilde bijdragen aan oplossingen voor mensen die zo veel hebben meegemaakt, voor mensen die keihard zijn geraakt door racisme en voor mensen die al in armoede zaten en nog eens een keer slachtoffer zijn geworden van de overheid. Ik wilde namelijk graag bijdragen aan het terugwinnen van het vertrouwen. Het was ook om hier samen de schouders onder te zetten, want over de partijen heen willen we allemaal oplossingen voor de gedupeerden. Maar helaas gaat het in te veel debatten helemaal niet over de vraag wat de ouders, jongeren en andere gedupeerden nodig hebben, maar over gedoe en over onrust.
Nu gaat het weer over de datakluis met miljoenen documenten die bij de Belastingdienst is gevonden. Dit debat gaat over hoe het kan dat deze datakluis jarenlang uit het zicht is gebleven en over de vraag waarom de Kamer niet eerder is geïnformeerd. Het gaat over onrust omdat gedupeerde ouders en jongeren zich net als wij afvragen welke documenten er in die kluis zitten. Sommigen hopen dat er documenten bestaan die eindelijk een verklaring geven over waarom zij zo hard zijn aangepakt. Anderen vrezen dat deze documenten weer nieuwe ellende en nieuwe onrust gaan opleveren.
Ik begrijp ook heel goed dat een groep gedupeerden aangifte heeft gedaan, dat ze niet zomaar vertrouwen dat hier weinig aan de hand is. Het is extra pijnlijk omdat ouders keihard zijn gestraft omdat er soms één document ontbrak in de stukken die ze moesten aanleveren. Zij zien nu dat de Belastingdienst de eigen informatiehuishouding niet op orde heeft. De vraag is wat de staatssecretarissen zelf gaan doen om te ontdekken wat hier is misgegaan. Ik ben heel benieuwd naar de antwoorden op de vragen hierover van de vorige sprekers. Ik sluit me bij die vragen aan.
Voorzitter. Beide staatssecretarissen hebben hun excuses aangeboden voor het te laat informeren van de Kamer. Dat waardeert PRO. Maar hoe kan het dat de staatssecretarissen al in juli 2025 werden geïnformeerd over het bestaan van de datakluis, maar Kamer en gedupeerden pas in april 2026 op de hoogte werden gesteld? Is staatssecretaris Palmen het met ons eens dat volledig transparante communicatie essentieel is om het vertrouwen van de gedupeerden terug te winnen, en dat dat ook betekent dat als je nog niet helemaal zeker bent van een zaak, de Kamer en gedupeerden alvast worden geïnformeerd om de schijn van een doofpot tegen te gaan? En zo ja, kan de staatssecretaris aangeven hoe ze in het vervolg omgaat met nieuwe informatie of situaties, en met de communicatie daarover? Wat gaat de staatssecretaris anders doen om nieuwe onrust te voorkomen? Hoe laat ze zien ook echt de leiding te hebben over de hersteloperatie?
Voorzitter. De schade is natuurlijk veel groter dan het te laat informeren van de Kamer. Het is volstrekt logisch dat de gang van zaken de twijfel en de onrust bij gedupeerden voedt. Daarmee kom ik op een voor PRO hele belangrijke vraag. Zijn de staatssecretarissen om alle twijfel weg te nemen bereid om aanvullend onderzoek te laten doen om te achterhalen of er sprake was van opzet om informatie achter te houden voor de parlementaire enquêtecommissie? Want alle twijfel wegnemen is keihard nodig.
Voorzitter. Ik zei het al: dit debat gaat over gedoe, gaat over onrust, terwijl het voor veel gedupeerden belangrijker is wat er in die datakluis zit. De taak om miljoenen documenten, tientallen miljoenen documenten, te onderzoeken ligt bij de commissie-Maatoug. Maar de Kamer heeft nog steeds geen taakopdracht, geen taakstelling, voor deze commissie gezien. Wanneer krijgen we duidelijkheid over de opdracht aan deze commissie? Wanneer kunnen we hierop reageren?
Voorzitter. Herstel kan alleen als slachtoffers echt gezien en gehoord worden. Dat gebeurt niet bij voortdurende onrust. Daarom verwacht ik van deze staatssecretarissen straks niet alleen een glashelder antwoord op alle vragen die de Kamer stelt, ik verwacht ook specifiek van de staatssecretaris Herstel Toeslagen dat ze ons vertelt wat ze anders gaat doen, hoe zij de leiding pakt over de operatie en hoe zij het vertrouwen van ons en van de gedupeerden gaat terugwinnen.