Veiligheid en integriteit Defensie

Nou, het zijn er best wel wat, voorzitter. Ze zijn stuk voor stuk heel belangrijk. Voordat ik ga beginnen met het beantwoorden van de vragen, wil ik allereerst een aantal belangrijke zaken benadrukken. Zoals de minister ook aangaf, zijn onze mensen ons zeer dierbaar. Het beschermen van onze mensen, het voorkomen van ongevallen en onnodige uitval, is een belangrijk element van ons werk bij Defensie. Ik kan ook niet genoeg benadrukken dat we ieder ongeval betreuren. Elk ongeval is er één te veel. De recente dodelijke ongevallen, waarbij korporaal der eerste klasse Mark Bosschieter en soldaat der eerste klasse Delano Minten omkwamen, raken de organisatie natuurlijk enorm. Dat raakt natuurlijk allereerst de familie en de nabestaanden, maar net zo goed de collega's, ook de collega's die hier in Den Haag werken, in de gehele krijgsmacht. Om versneld klaar te staan voor hoofdtaak 1 is het nodig om veel te oefenen en zo realistisch mogelijk te trainen: train as you fight. Meerderen van u hebben dit ook al genoemd. Helaas is dat niet zonder risico, zoals we helaas ook zagen bij de dodelijke ongevallen vorig jaar. We moeten ons altijd afvragen of risico's acceptabel zijn. Het vraagt om een juiste balans tussen risico's mitigeren enerzijds en realistisch oefenen anderzijds. Zoals een van u zei: risico's zijn onvermijdelijk, slachtoffers niet. Veilig werken blijft daarom van groot belang. Het draagt direct bij aan inzetbaarheid van militairen en de inzet en het voortzettingsvermogen in tijden van conflict. Voorzitter. Veiligheid en integriteit zijn geen abstracte begrippen, maar randvoorwaardelijk voor een effectieve krijgsmacht. Daarbij gaat het om fysieke veiligheid, bijvoorbeeld veilig werken met gevaarlijk stoffen, en het voorkomen van ongevallen, bijvoorbeeld bij oefeningen. Het gaat ook over sociale veiligheid, een werkplek waar iedereen zich welkom voelt, ongeacht je afkomst, je geaardheid, je geslacht of wat dan ook. En het gaat ook over integriteit, over kunnen aanspreken op risico's op fraude en corruptie. Dit is van extra groot belang omdat Defensie natuurlijk enorm groeit en we ook beseffen dat het uiteindelijk om belastinggeld gaat. We kopen meer en sneller spullen. Ook dat proces brengt risico's met zich mee. Bij de aanpak van al deze soorten veiligheidsrisico's is het van groot belang om een lerende organisatie te zijn. Alleen als er ruimte is voor inspraak en tegenspraak, kunnen we met elkaar een open cultuur creëren waarin we ook kunnen leren en verbeteringen kunnen doorvoeren. Zo kunnen we de veiligheid van onze militairen en medewerkers waarborgen, nu en in de toekomst. Voorzitter. Ik heb het geprobeerd te ordenen naar een aantal blokjes. Allereerst heb ik het mapje individuele casuïstiek, daarna het blokje veiligheid en het blokje diversiteit. Daarna heb ik nog een update over de stand van een eerder aangenomen motie. Ik wil beginnen met individuele casuïstiek. Dan begin ik met de vraag van de heer Bolhuis over de militairen die te maken hebben gehad met burnpits. Wij hebben daar inderdaad ook eerder schriftelijke vragen over beantwoord, waarbij we vooral hebben uitgelegd wat het huidige beleid is. Ik zal dat omwille van de tijd niet helemaal gaan herhalen, want u heeft daar ook al een aantal punten over aangedragen. Uw Kamer heeft ook in het veteranendebat via de minister aan mij gevraagd of ik in gesprek wilde gaan met een veteraan die hiermee te maken heeft gehad. Ik heb dat een week of twee geleden gedaan. Ik weet dat zowel de familie als de veteraan zelf hier ook aanwezig zijn. We hadden een goed, open, pittig gesprek. Het heeft mij ook aan het denken gezet over hoe we hiermee omgaan en wat voor beleid we hebben. Ik heb in het gesprek toegezegd om binnen vier weken na dat gesprek, wat dus ongeveer twee weken geleden plaatsvond, alles wat we op dit moment doen tegen het licht te houden, bijvoorbeeld de vragen hoe redelijk het is en wat de veranderingen in het buitenland zijn — die staan namelijk ook niet stil; dat benoemde u zelf al, geloof ik. Ik heb ook toegezegd om te kijken wat wij hiervan kunnen leren en hoe wij hier mogelijk verbeteringen in kunnen aanbrengen. Ik heb in dat gesprek ook gezegd: ik wil geen enkele verwachting wekken, dus ga nog even nergens van uit. Zo eerlijk wilde ik ook gewoon zijn. Ik heb natuurlijk ook het voorbeeld uit de Verenigde Staten gehoord. Ik denk dat dat wel appels met peren vergelijken is, omdat ze in de Verenigde Staten natuurlijk een heel ander sociaal netwerk hebben dan wij. Het netwerk daar is toch wat kaler, om het zo maar te zeggen. Maar wij houden wel alles tegen het licht en we kijken ook vooral naar onze buurlanden. Ik heb de veteraan en zijn familie in het gesprek dus toegezegd om binnen vier weken terug te komen op wat de afwegingen en de mogelijke veranderingen zijn. Zodra ik dat heb gedaan, zal ik de Kamer hier zo snel mogelijk over informeren. In ieder geval dank voor het adresseren, zeg ik bij dezen. U hoort zo snel mogelijk van ons over deze casus.