Duurzaam vervoer

Dank, voorzitter. Goed dat we vandaag onder andere spreken over iets wat voor een groot deel van het mkb de doodsteek dreigt te worden: de zero-emissiezones. Ik mis in de voortgangsrapportages namelijk de desastreuze gevolgen voor het bedrijfsleven. De staatssecretaris schrijft dat de implementatie rustig is verlopen. Ik vraag me oprecht af waar die conclusie op gebaseerd is. Ziet zij niet wat de zero-emissiezones betekenen voor ondernemers? Uit de stukken blijkt namelijk dat de kosten voor een groot deel bij het mkb worden neergelegd: maar liefst 221 miljoen euro per jaar. Vervolgens wordt er een kosten-batenanalyse gemaakt en concludeert de staatssecretaris dat de invoering 1,8 miljard oplevert. Als het beleid daadwerkelijk 1,8 miljard oplevert, dan lijkt me dat meer dan genoeg om het mkb te compenseren. Het blijkt alleen helemaal geen geld te zijn dat naar de schatkist gaat: het gaat om zogenaamde klimaatbaten, zoals luchtkwaliteit en andere effecten, waaraan achteraf een prijskaartje wordt gehangen. Dan wordt het beleid vervolgens als financieel rendabel gepresenteerd. Hoe is het mogelijk dat we zaken die niet in euro's zijn uit te drukken, alsnog van een eurobedrag voorzien om vervolgens te kunnen zeggen dat beleid zoveel meer oplevert dan het kost? In wat voor werkelijkheid leven we dan? Voorzitter. Niet alleen ondernemers zijn de dupe: veel mensen in de binnensteden kunnen inmiddels nauwelijks nog, of alleen tegen onfatsoenlijk hoge prijzen, een loodgieter of timmerman inschakelen. Er wordt dus bewust voor gekozen om het leven voor gewone mensen nog duurder te maken. Alsof het leven nog niet duur genoeg is. De inzet van dit kabinet lijkt helder: duurzaamheidsidealen wegen zwaarder dan een betaalbare samenleving en een gezonde economie. Zoals zelfs de minister van Economische Zaken eerder in een EZ-debat aangaf: duurzaamheid is belangrijker dan het voortbestaan van onder andere de ambulante handel. Juist die van oudsher belangrijke handel staat door de zero-emissiezones flink onder druk. Voor veel ondernemers is een enorme investering in een elektrische bedrijfswagen simpelweg niet haalbaar. Daar komt het probleem van de ontheffingen bij; dat heb ik net ook al even aangehaald. Deze ondernemers werken niet in één gemeente, maar reizen dagelijks van gemeente naar gemeente. Toch moeten zij voor iedere gemeente opnieuw een ontheffing aanvragen. Waarom wordt dit niet centraal geregeld? Er is al een centraal loket. Waarom zadelen we hardwerkende ondernemers op met voortdurende administratieve lasten, terwijl de overheid haar eigen zaken niet op orde heeft? Voorzitter. Dan de bussen. We lezen dat gemeenten vanuit de overheid sterk gestimuleerd worden om ervoor te zorgen dat vanaf 2029 alle bussen emissieloos zijn. Maar weet de staatssecretaris dat we momenteel met enorme netcongestie kampen, en dat die in 2029 nog lang niet opgelost zal zijn? Waar moeten deze bussen straks opladen? Wat gebeurt er als gemeenten simpelweg geen aansluiting krijgen op het elektriciteitsnet? Is het niet verstandig om eerst de huidige wachtrij voor aansluitingen op te lossen, voordat we gemeenten op welke manier dan ook nieuwe verplichtingen gaan opleggen? Voorzitter, tot slot. Ik heb hier al meerdere malen aan gerefereerd: de vrachtwagenheffingen. "Kleine transportbedrijven vielen de afgelopen weken bij bosjes om", was de kop in het blad De Ondernemer van afgelopen zaterdag. Alleen al in de afgelopen weken zijn er zestien transportbedrijven failliet gegaan. Door peperdure diesel, een nieuwe vrachtwagenheffing en afgesloten bruggen komen transportondernemers steeds verder in de knel. Er zijn ook heel veel meer overnames. Veel kleinere transportbedrijven worden vlak voordat ze omvallen, overgenomen door grote partijen. De kostenstijging voor de transportsector wordt op dit moment geschat op gemiddeld 16%. En laten we niet doen alsof de rekening alleen bij de transportsector blijft; hogere transportkosten worden uiteindelijk doorberekend in de prijzen van boodschappen en alle andere producten. Iedere Nederlander gaat dit voelen. Alleen al in de afgelopen weken zijn er dus zestien transportbedrijven failliet gegaan. Dat kan je niet los zien van de steeds verder oplopende lasten waarmee deze ondernemers worden geconfronteerd. Mijn vraag aan de staatssecretaris is daarom simpel: is er nog een mogelijkheid om deze ondernemers tegemoet te komen en deze lasten te verlichten? Kunnen we niet eens stoppen ondernemers steeds meer verplichtingen op te leggen onder het mom van verduurzaming? Kunnen we deze mensen in plaats daarvan daadwerkelijk ondersteunen? Als we zo doorgaan, jagen we namelijk niet alleen transportbedrijven een faillissement in, maar helpen we uiteindelijk ons hele ondernemingsklimaat naar de knoppen. Dank u wel.