Uitvoering sociale zekerheid

Dank u wel, voorzitter. De sociale zekerheid gaat over het bieden van zekerheid, over inkomenszekerheid, over werkzekerheid en zorgen dat mensen worden opgevangen als ze door omstandigheden uitvallen uit het arbeidsproces, met inkomensondersteuning maar zeker ook met het begeleiden naar werk. Want werk is zoveel meer dan alleen het verdienen van je eigen boterham. Het gaat wat mij betreft om het ontdekken, ontwikkelen en ook benutten van je talenten, om het opbouwen van een netwerk, waardering en trots op wat je mag en kunt bijdragen in Nederland. U zult denken: dat verhaal kennen we toch? Ik mag hopen dat we daar allemaal van overtuigd zijn. Maar als we kijken hoe we onze regelingen hebben ingericht, dan zien we dat werk niet altijd het uitgangspunt is. Dan zien we helaas ook dat mensen soms verstrikt raken in een wirwar aan regelingen, procedures en instituten. Uitvoerders die vaak met alle goede bedoelingen werken aan zo veel mogelijk maatwerk en ondersteuning en die bereid zijn om net even iets extra's te doen: ik heb in de talrijke werkbezoeken de afgelopen maanden gezien hoe het UWV maar ook gemeenten en andere partijen vanuit professionaliteit en overtuiging aan die opdracht werken. Maar het gaat mij nu om de mensen, de persoon die wil en kan werken en voor wie een uitkering toch op de een of andere manier een eindstation lijkt. Het gaat mij om de persoon die misschien al jaren in de Participatiewet, de WIA of de WW zit, waardoor zijn talenten onvoldoende benut worden. Het gaat mij om de persoon die misschien van loket naar loket is gestuurd en die murw is van de vele procedures. Voorzitter. Het gaat mij om die mensen. Het gaat mij ook om Nederland, waar we een schrijnend tekort hebben aan arbeidskrachten en waar we onze welvaart en voorzieningen onder druk zien staan, omdat we het werk in vele sectoren maar moeilijk verzet krijgen. Dat vraagt iets van onze arbeidsmarkt, maar ook van ons onderwijs en onze sociale zekerheid. Daarom is mijn vraag aan de minister: hoe wil hij de sociale zekerheid de komende jaren verbeteren en versterken, juist wat betreft de uitstroom naar werk? Welke rol verwacht hij daarbij van het UWV, de gemeenten, maar ook de regionale werkcentra? Die regionale werkcentra zijn een goed middel om juist in de regio aan te sluiten op die arbeidsmarktbehoefte en om samenwerking te stimuleren tussen werkgevers, werknemers, lokale overheden en onderwijspartijen. Het is een plek waar je terechtkunt voor al je vragen op het gebied van werk en ontwikkeling. Dat is extra belangrijk tegen de achtergrond van de ambities op het gebied van Leven Lang Ontwikkelen en de Nationale Talentstrategie, die ook regionaal vertaald moet gaan worden. Hoe gaat de minister die samenwerking in de regio verder stimuleren? Voorzitter. Mijn tweede punt — dat is ook al een paar keer genoemd door mijn voorgangers — is vereenvoudiging. Ons stelsel is erg ingewikkeld voor mensen, maar ook voor de uitvoerders. Dat kwam opnieuw naar voren in de knelpuntenbrief over de uitvoering vanuit het UWV en de Sociale Verzekeringsbank. Er worden zeker stappen gezet; dat zie ik. De uitvoerders voelen de noodzaak om verder te vereenvoudigen en hebben daar ideeën voor. Volgens mij moeten wij vanuit deze Kamer en vanuit het kabinet daar ook echt bij helpen. Binnenkort kunnen mensen proactief worden geïnformeerd over inkomen en werk. We kunnen brieven en procedures begrijpelijker maken — dat is allemaal belangrijk, natuurlijk — maar uiteindelijk kunnen we een ingewikkeld stelsel niet oplossen door nog betere dienstverlening rondom die ingewikkeldheid. Het loopt gewoon vast. De structurele oplossing is eenvoudige wet- en regelgeving met minder uitzonderingen. Het UWV zelf noemt vereenvoudiging en digitalisering belangrijke onderdelen van die verbeteragenda. De vraag is daarom wat mensen daar daadwerkelijk van gaan merken. Welke concrete vereenvoudigingen worden de komende jaren doorgevoerd? Welke krijgen prioriteit van de minister? Wat betekent dat voor de uitvoering? Wanneer merken burgers daar ook in de praktijk iets van? Daarbij wil ik ook nadrukkelijk naar de technologie kijken. AI biedt kansen om grote uitvoeringsorganisaties productiever te maken, denk aan de ondersteuning bij administratieve processen, betere informatievoorziening en het verminderen van repetitief werk. AI is niet bedoeld om menselijke beslissingen klakkeloos aan een computer over te laten, maar juist om ervoor te zorgen dat medewerkers van die instellingen worden geholpen met technologie. Welke ambitie …