Wijziging van de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de verstrekking van een aanvullende tegemoetkoming aan studenten die onder het studievoorschotstelsel hebben gestudeerd (36922)

Dank, voorzitter. In 2014 besloten VVD, PvdA, GroenLinks en D66 om de basisbeurs af te schaffen. Opeens viel voor uitwonende studenten €286 per maand weg. Dit bedrag moesten zij maar zelf gaan lenen. Daar stond een belofte tegenover. Het geld dat de overheid hiermee bespaarde, zou namelijk naar beter onderwijs gaan. Vervolgens, zo blijkt uit onderzoek van de Algemene Rekenkamer, ging slechts 280 miljoen van de beschikbare 860 miljoen aantoonbaar naar verbeteringen van het onderwijs. De studenten gingen dus lenen en werden opgezadeld met schulden, maar de beloofde kwaliteit bleef uit. Onder het kabinet-Rutte IV, in 2023, werd de basisbeurs opnieuw ingevoerd, maar niet voor de pechgeneratie. Zij moesten het doen met een schamele tegemoetkoming van gemiddeld €35 per studiemaand onder het leenstelsel. Deze tegemoetkoming werd vorig jaar uitbetaald. Hoewel dat een kleine stap in de goede richting is, doet dit geen recht aan de gigantische schuld die de pechgeneratiestudent heeft moeten opbouwen. Tussen 2022 en 2024 ging de rente op hun studieschuld ook nog eens van 0% naar ruim 2,5%. Als gevolg van deze explosieve stijging werd studenten eind 2023 een lagere rente beloofd, te betalen uit een versobering van de belastingkorting voor expats. Uiteindelijk leidde dit voorstel nergens toe en moesten deze studenten het doen met wederom een kleine tegemoetkoming, €45 per studiemaand, door het kabinet-Schoof in 2024. Dat is het wetsvoorstel dat we nu behandelen. Het totaal vergoede bedrag komt daarmee uit op €80 per maand, slechts een kwart van de €86 waar ze recht op hadden moeten hebben. Een doekje voor het bloeden. En bloeden doet de student. De leenstelselstudent heeft namelijk gemiddeld €34.000 schuld, bijna €10.000 meer dan de studenten die wél de basisbeurs kregen. 146.000 jonge Nederlanders hebben inmiddels meer dan een halve ton studieschuld, ruim een verviervoudiging. Zij betalen daar nu 2,33% rente over. Bij een gemiddelde schuld van "maar" €34.000 komt dat neer op €16.000 extra aan rente. Voor iemand met €50.000 studieschuld gaat het om €23.000. Het lijkt zo'n klein cijfer, 2,33%, maar over de looptijd van je studielening telt het enorm op. Dit heeft dramatische gevolgen voor de start van het leven van die studenten. Op een woningmarkt die al ontoegankelijk is door de massale immigratie, zien jongeren ook nog eens dat zij slechts een lage hypotheek kunnen krijgen vanwege hun hoge studieschuld. Zij hebben bijna geen kans om een normaal huis te kopen en zijn zo aan aangewezen op de huurmarkt, waar door de Wet betaalbare huur de complete middenhuur is verdwenen. Resultaat? Nóg langer thuis bij de ouders blijven wonen en geen mogelijkheid om een gezin te starten. Studenten gingen tijdens deze periode ook minder op kamers; zonder uitwonendenbeurs moesten zij immers gaan lenen. Dit had een generatie die niet heeft geleerd op eigen benen te staan tot resultaat. "Maar het is toch de keuze van de student zelf om wel of geen geld te lenen", hoor ik heel veel mensen zeggen. Maar is dat wel zo? Hoe ziet het leven er nou eigenlijk uit voor een student? Laten we een blik werpen op het volgende rekenvoorbeeld. Een kamer kost gemiddeld zo'n €680 per maand, boodschappen zo'n €450. Bij elkaar is dat ruim €1.100 per maand. Het minimumloon voor een 20-jarige is ongeveer €12 per uur. Als je twee volle dagen werkt, levert dat dus zo'n €800 per maand op, waarmee je nog steeds €300 per maand tekortkomt, bijna exact de basisbeurs voor uitwonendenstudenten, die deze pechgeneratie dus niet heeft gehad. Hoe konden deze studenten van hun studententijd genieten zonder zichzelf in de schulden te steken? Je zit doordeweeks in de collegebanken, in het weekend werk je fulltime en nog steeds moet je voor bijvoorbeeld je muziekles, een sportschoolabonnement of sociale activiteiten geld lenen. Voorzitter. Studenten en jongeren zijn de toekomst. In plaats van de pechgeneratie op te blijven zadelen met torenhoge schulden en hun toekomst moeilijker te maken, moeten wij ze helpen. Wij willen dan ook de basisbeurs met terugwerkende kracht schenken aan de pechgeneratie. Ja, dat kost de overheid geld, maar dat valt makkelijk te bekostigen. Volgend jaar trekt Nederland ruim 8 miljard euro uit voor asiel en migratie en 4 miljard euro voor ontwikkelingshulp. Aan klimaatbeleid worden eveneens miljarden euro's uitgegeven en daarnaast heeft het kabinet zo'n 20 miljard euro beschikbaar gesteld voor stikstofmaatregelen tot en met 2035. Het gaat allemaal om politieke keuzes. Kiezen we voor klimaatbeleid, ontwikkelingshulp, immigranten? Of kiezen we voor onze toekomst, voor onze studenten, voor Nederland? Forum voor Democratie heeft deze keuze in ieder geval wel gemaakt. Dank u wel.