Naar de inhoud
Uitspraken Arend Kisteman, 9 sep
Commissiedebat · woensdag 9 september 2026

Toetsen en examens

Dat doe ik bij het commissiedebat "stichting nieuwe scholen", voorzitter. O nee, we hebben het vandaag over toetsen en examens! Voorzitter. Als je van school afkomt, moet je diploma iets waard zijn. Als je een voldoende voor een toets of examen haalt, mag je aannemen dat je de stof onder de knie hebt. Leerlingen, scholieren en studenten moeten na hun school of opleiding het gevoel hebben dat ze voldoende kennis en vaardigheden hebben voor een goede baan en een mooie toekomst. Hun uiteindelijke werkgever moet erop kunnen rekenen dat hun diploma staat voor een bepaald niveau met bepaalde vaardigheden. Daarom blijft voor mijn fractie vooropstaan dat de lat hoog moet blijven en toetsen en examens niet dienen om leerlingen stress aan te jagen, maar om te toetsen of zij die vaardigheden voldoende en op het juiste niveau beheersen. Voorzitter. Vandaag is het niet het geval, maar bij het commissiedebat Toetsen en examens gaat het vaker over prestatiedruk of de hoeveelheid toetsen. Natuurlijk moeten we ernstige stress en faalangst serieus nemen. Tegelijkertijd hoort omgaan met spanning bij leren en horen feedback en een tegenvallend resultaat bij opgroeien. Mijn vraag aan de staatssecretaris is dan ook hoe we leerlingen en studenten weerbaarder gaan maken. Welke factoren bracht het aantal leerlingen met stressklachten van 16% in 2001 naar 61% in 2026 en hoe gaan we die nu wegnemen? Ik zie dat mevrouw Moorman een interruptie wil plegen, maar ik maak mijn blokje even af. Ziet de staatssecretaris kansen in meer aandacht voor leren plannen en omgaan met stress of ligt de oplossing bij ouders die hun kinderen opzadelen met hoge verwachtingen? Welk initiatieven bestaan hier reeds voor en welke worden nog ontwikkeld? Ik heb het al vaker gevraagd en dat ga ik nu ook weer doen: kan de staatssecretaris bevestigen dat het verminderen van de prestatiedruk geen reden mag zijn om de diploma-eisen of de N-termen te versoepelen?

In hetzelfde debat

16 andere bijdragen
Annette Raijer PVVDank u wel, voorzitter. De cijfers uit de recente rapporten zijn zorgwekkend. Ik ga daar niet verder over uitweiden, want dat hebben de collega's al uitgebreid gedaan. Er komt daarnaast ook nog een debat over de PISA-sco… Annette Raijer PVVIk denk dat wij ook wel duidelijker mogen zijn naar het onderwijs toe, met een duidelijke opdracht. Het lijkt mij te makkelijk om alles bij het onderwijs neer te leggen.… Annette Raijer PVVDat is niet wat ik gezegd heb, meneer Kisteman. Ik heb gezegd: er moet een duidelijke opdracht komen. Als er zo veel herstelopdrachten zijn, dan wordt er ergens iets niet goed geformuleerd.… Annette Raijer PVVIs de staatssecretaris bereid om de burgerschapsopdracht terug te brengen tot de kern, namelijk kennis van de Grondwet, de democratische rechtsstaat en de Nederlandse geschiedenis van onze samenleving? De PVV wil geen bu… Annette Raijer PVVDat is wel heel kort. Tijdelijke regelingen met eigen voorwaarden, aanvragen en verantwoordingsregels. Scholen moeten personeel inzetten om geld aan te vragen en vervolgens weer personeel inzetten om uit te leggen waaraa… Arend Kisteman VVDIk breng een paar opties in die het kunnen zijn. Komt het door te veel toetsen, of niet? Komt het door de hoge verwachtingen van ouders, bijvoorbeeld dat hun kinderen allemaal naar het hbo of de havo moeten? Waar komt he… Arend Kisteman VVDWe hebben, denk ik, allemaal ideeën over waar problemen vandaan kunnen komen. Als mevrouw Moorman dat vraagt, denk ik zelf dat de druk die ouders hun kinderen opleggen enorm is. De verwachtingen om maar straks vanuit gro… Arend Kisteman VVDDat vind ik echt oprecht een hele mooie vraag. Ik ben zelf namelijk een mavoleerling, zoals we al vaker in dit soort debatten hebben gehoord. Ik heb nooit enige druk thuis ervaren. Ik leg mijn kinderen geen enkele druk o… Arend Kisteman VVDYes, voorzitter. In het verlengde vraag ik hier nogmaals — zelfs de heer Boomsma vroeg het al — naar het uitvoeren van mijn aangenomen motie. Die motie vroeg waarom het percentage geslaagden ongeveer gelijk blijft, terwi… Arend Kisteman VVDVoorzitter, dank. Dank aan de staatssecretaris voor de beantwoording. We hebben met elkaar de bevestiging dat ze niet de eisen voor de diploma's of de N-termen wil versoepelen. Ik ben echt ontzettend benieuwd naar wat er… Chris Stoffer SGPVoorzitter. De afdeling stadspromotie in Pisa kan deze week weer in de handen wrijven. De internationale aandacht voor het PISA-onderzoek is gratis reclame. Wie niet beter weet, zou zomaar kunnen denken dat de befaamde P… Diederik Boomsma JA21Dank, voorzitter. "Een vakantie in je hoofd", prachtig gezegd. Ik heb ook fantastische innerlijke reizen gemaakt terwijl ik boeken aan het lezen was. Toen ik echter het PISA-rapport las, voelde dat niet echt als een vaka… Diederik Boomsma JA21Wat de Wet markt en overheid betreft: ik ben een groot fan van het marktmechanisme waar dat op zijn plek is, maar dat is niet per se op zijn plek in allerlei vormen van onderwijs, zeker niet in het primair onderwijs. Wat… Diederik Boomsma JA21Ik denk dat het goed is, juist op dit vlak, dat de Kamer wel degelijk centrale regie neemt. Als het gaat om de keuze voor één doorstroomtoets, is het wel goed dat we daar vanuit de overheid … We moeten nu eenmaal meer ce… Diederik Boomsma JA21Daarom stelde ik ook een vraag over de keuze om zowel een papieren als een digitale toets aan te bieden. Digitale toetsen kunnen natuurlijk adaptief zijn. Daar zitten misschien soms voordelen aan. Daarom gaf ik het idee … Diederik Boomsma JA21Zeker, exact. Dat wilde ik ook net aangeven. Volgens mij moet je er in goed onderling overleg gewoon uit kunnen komen. Er is een heel duidelijk maatschappelijk belang om te komen tot één centrale doorstroomtoets. Het is …