Jaarverslag ministerie VWS 2025

Dank, voorzitter. Zorg maakt mensen gezonder, houdt ze zelfstandig en vergroot de kwaliteit van leven. Ze maakt het mogelijk om te blijven werken, te zorgen voor anderen en mee te doen in het dagelijks leven. Goede en tijdige zorg voorkomt vaak zwaardere en duurdere zorg later. Zorg levert meer dan gezondheidswinst alleen. Ze ontlast mantelzorgers, voorkomt isolement en versterkt vertrouwen en sociale samenhang. Moeten we dan niet alleen kijken naar wat het kost, maar juist ook naar wat het oplevert? Voorzitter. Mijn hart huilt als ik denk aan de plannen van dit kabinet. Het wil de huishoudelijke zorg wegbezuinigen, juist degene die wekelijks de oudere of gehandicapte ziet, die ziet of het niet goed gaat, die meeleeft, die de tijd neemt om even stil te staan bij de zorgen, die het ziet als iemand ingeschakeld moet worden omdat het niet meer gaat en die ervoor zorgt dat iemand langer thuis kan blijven wonen, precies dat wat het kabinet wil. Is het nou echt nodig? Loopt het nu gierend uit de rails? Ik dacht het niet. Maar afhankelijk van hoe je het een en ander framet, lukt dat heel vaak wel. De Wmo: de gemeenten geven er meer aan uit, maar is het werkelijk een probleem? In 2017 ging het om 4,6 miljard. In 2024 is het 6,05 miljard. Dat lijkt een stijging van 32%, maar als je het corrigeert met inflatie, resteert een groei van 8%. In diezelfde periode is het aantal gebruikers met 23% toegenomen. Dat zegt dus dat de kosten per gebruiker gedaald zijn en als je kijkt naar de rijksbegroting, dan zie je dat het aandeel van de Wmo daalde van 1,44% naar 1,24%. We geven dus een kleiner deel uit, terwijl er meer mensen gebruik van maken. Is het daarmee dan onbetaalbaar geworden? Wij denken van niet. Cijfers kunnen zo gemanipuleerd weergegeven worden, maar zien we wel alles of krijgen we een beeld voorgeschoteld waar nog wel het een en ander op af te dingen is? In ziekenhuizen geldt de gemiddelde ligduur als teken van succes: hoe korter, hoe beter. Maar klopt dat wel? Zorg die eerst in het ziekenhuis werd geleverd, wordt nu verplaatst naar huis, naar wijkverpleging, naar mantelzorgers. De ligduur verdwijnt, maar de zorg niet. We zien de druk die dit oplevert voor andere domeinen niet, de extra afstemming en onzekerheid voor patiënten. Zorg levert gezondheid en kwaliteit van leven op, maar die zien we niet terug in cijfers. De Rekenkamer waarschuwt al jaren voor het overschrijden van maximaal aanvaardbare wachttijden. In 2020 constateerde de Rekenkamer dat door de wachttijden in de ggz voor complexe psychische problemen de cliënt het langst moest wachten op een behandeling. Door de aanpassing van de financiering is het iets beter geworden, maar zien we wel alles? Iemand met diverse psychische klachten past niet binnen één diagnose. Dan wordt het te moeilijk en hoort men bij intakes vaak "nee". Die komt niet voor op een wachtlijst en die komt niet terug in de kwaliteitsindicatie van de instellingen die de persoon weigerden. Voor de cijfers bestaat ze niet. Wij hier zien haar niet. Wij kennen al deze mensen niet. Ze staan immers nergens weergegeven. Een moeder van een cliënt met een verstandelijke beperking vertelde: "Ze hebben niet letterlijk gezegd dat mijn dochter te duur was. Ze zeiden dat er geen passende plek voor haar was." Dat is eigenlijk hetzelfde, maar dan in andere woorden. We praten over en zien cijfers van patiënten die wel in zorg zijn, maar wie buiten beeld blijft, diegenen die bij de voordeur worden geweigerd, die zien en horen we niet, maar die zijn er wel. Daar heeft de maatschappij uiteindelijk de last van te dragen. 's Heeren Loo gaf aan dat het gemiddeld €10.000 per jaar verlies lijdt voor een VG7-cliënt. In 2023 kwam dat neer op 25 miljoen tekort. Een instelling die nee zegt, beschermt de balans, maar daarmee is het probleem niet opgelost, maar wordt het verschoven naar ouders en mantelzorgers. Zien wij ook hoeveel geld er nu werkelijk gaat naar verpleegkundigen, naar mensen aan het bed? Wij zien in de cijfers niet hoeveel er gaat naar verpleegkundigen aan het bed en hoeveel er gaat naar adviseurs, onderzoekers, ICT-systemen en controles. De Rekenkamer is kritisch op de vele akkoorden en de kosten en baten die daarmee gemoeid zijn. Wat hebben werknemers aan het bed en de mensen thuis nu werkelijk gemerkt van het vele geld dat beschikbaar is gesteld? Wil de minister hier eens op reflecteren? Wat ons betreft gaat de kost voor de baat uit, maar beseft deze regering dat veel maatschappelijke problemen uiteindelijk terechtkomen op het bordje van de zorg? Preventie helpt. Dakloosheid, armoede, ongezonde voeding, schuldenproblematiek: als er bij die problemen door andere ministeries adequaat geholpen zou worden, zou dat heel veel zorg schelen. Ziet de minister dit ook? Voorzitter. Is de minister bereid om eens te kijken naar het aanbesteedcircus? Vele mensen werken daaraan en dat zijn vaak niet de goedkoopste jongens en meisjes. 342 gemeentes zijn daar mee bezig, en nog veel meer organisaties. Wat kost dat allemaal in verhouding met wat het oplevert? Kunnen we niet kritischer kijken naar iedereen die werkt en verdient aan de zorg, zodat we niet hoeven te bezuinigen op de mensen die werken in de zorg? Daar worden onze burgers namelijk de dupe van. Zouden we dat uit elkaar kunnen halen in de begroting en in het jaarverslag? Wat kosten alle mensen die verdienen aan de zorg ons? Dan zetten we dat in verhouding met al die harde werkers in de zorg en dan zullen we pas praten over waar die bezuinigingen neerslaan. Voorzitter. Tot dit moment was 50PLUS opbouwend kritisch, maar nu moet het chagrijn er even uit. Wanneer geeft de minister zorgfraude de prioriteit die het verdient? Waarom moest een commissiedebat maanden verplaatst worden omdat het ministerie zijn zaakjes niet op orde had? Er wordt gesproken over bedragen die oplopen tot 10 miljard euro, het bedrag dat deze regering wil bezuinigen op zorg. Wij vinden het dan wel zo fair dat je alles op alles zet om dan ook dat gapende gat van het zorggeld dat wegvloeit naar zorgcriminelen te dichten. Daar zie ik te weinig urgentie op. Ik wil wijzen op de herhaaldelijke kritische noten van de Rekenkamer. Het werd net al gezegd. Er ligt een rapport, Een zorgelijk gebrek aan daadkracht. Het rapport is van 2022, vier jaar geleden. Nu is er nog steeds een zorgelijk gebrek aan daadkracht, ook van deze minister. We konden gisteravond bij EenVandaag zien welke daadkracht er wel getoond werd, namelijk het ontmantelen en uit elkaar trekken van het speciale team Integere Bedrijfsvoering en Zorgverwaarlozing — mijn collega van de VVD zei het net — dat bewezen heeft zorgfraude te kunnen opsporen. Zo wordt heel veel waardevolle kennis en ervaring om zorgfraude te bestrijden vernietigd. Dat is wat ons betreft onbestaanbaar, want er is een schrijnend tekort aan doortastend, proactief toezicht. Voorzitter. Wij worden moedeloos van zo veel in onze ogen onkunde. Ik wil dat deze minister aan ons uitlegt hoeveel urgentie dit onderwerp heeft op haar ministerie. Hoeveel mensen zijn hier dag en nacht mee bezig? Ziet iedereen de noodzaak? Hoe is de samenwerking met JenV en het Openbaar Ministerie? Alles wat over meerdere ministeries verdeeld is, lijkt gedoemd te mislukken. Hoe strak zit hier nu regie op? Wij zijn het vertrouwen in de aanpak nu al kwijt door deze verkeerde start. Graag een uitgebreid betoog van deze minister en geen kluitjes of riet. Dank, voorzitter.