Selibon

Sowieso zit ik niet in de stand om uit te dagen. Daarom zei ik dat we ons er in mijn ogen allemaal schuldig aan maken. Ik noemde het voorbeeld van mevrouw Zwinkels omdat die toevallig net even voor op mijn netvlies stond en in mijn hoofd zat. Ik merk in zijn algemeenheid wel in dit debat dat we soms wel heel erg op de stoel van de gemeenteraad van Bonaire, die toevallig geen gemeenteraad heet, gaan zitten. Heel veel bevoegdheden liggen bij de gemeenteraad. En ja, er gaan dingen absoluut niet goed op Bonaire. Maar ik kan u wat gemeentes aanwijzen in elke willekeurige provincie in Nederland waarvan u en ik ook met elkaar kunnen zeggen dat daar dingen niet goed gaan. Daar voeren we dan geen debat over. De andere kant is er ook. Wij wilden ingrijpen op Bonaire omdat het ging om een aantal zaken die we echt zeer belangrijk vonden. Dat heeft de Rijksvertegenwoordiger namens ons ook gedaan. Daarop werden we teruggefloten door de rechter. Die zei: nee, zolang een gemeentebestuur of een eilandsraad het minimale doet, mag u niet ingrijpen; u kunt vinden dat er meer moet gebeuren, maar ingrijpen mag u niet. Dus is de Rijksvertegenwoordiger, die daar namens ons zit, teruggefloten en zijn we beperkt. Ik wilde, alsof ik een mevrouw Zwinkels was of een mevrouw Tseggai … Om te voorkomen dat ik iemand uitdaag — dat is echt niet mijn bedoeling — noem ik u nu even allemaal. Allemaal voelen we de drang om mee te willen doen, maar we zijn wel gebonden aan de eigen regels die we met elkaar hebben vastgelegd. We hebben daar dus een gemeentebestuur voor, maar wel een gemeentebestuur dat het veel lastiger heeft dan andere. Dat noemde mevrouw Dijk natuurlijk wel als voorbeeld. Heel veel gemeentes hebben helemaal geen afvalberg in hun gemeente. Die hebben met een aantal gemeentes gezamenlijk de afvalverwerking geregeld. We moeten overigens ook van afvalberg naar afvalverwerking. We zullen altijd een deel blijven begraven. Dat gebeurt ook nog in Nederland. Maar in Nederland is het echt nog ieniemienie ietsepietsie, want de rest wordt allemaal verwerkt. Daar moet je ook naar toe op de eilanden. Het probleem is echter wel dat je het allemaal moet afvoeren. We moeten niet te veel het vergelijk maken met de Waddeneilanden. Mevrouw Dijk zei daarop, en terecht, dat ze het daar afvoeren naar het vasteland. Dat gebeurt ook op Bonaire en op de andere eilanden. Alleen is het vasteland dan veelal Amerika, dat wel een tikkeltje verder weg ligt, met bijkomende kosten, dan Harlingen of Lauwersoog vanaf de Waddeneilanden. Dat maakt het allemaal wel een stuk ingewikkelder. Ik zeg nog maar even heel nadrukkelijk: op een heleboel punten, en dat zal een aantal keer mijn antwoord worden, is het eilandbestuur in positie. Er is al aangegeven dat de stortplaats, omte storten, dichtgaat op 31 december 2028. Het is net al benoemd door mijn collega dat dat niet hetzelfde is als dat de stortplaats als zodanig dicht is. Er mag niet meer gestort worden. We moeten voor die tijd een alternatieve locatie hebben, maar niet als nieuwe stortplaats, want dan schieten we er niets mee op. Als Selibon 2 er net zo uitziet als Selibon 1, dan hebben we misschien iets gewonnen in de zin van de rook die niet meer vanaf bovenwinds over het eiland gaat, maar dan zijn we er verder niets mee opgeschoten. Je moet het natuurlijk zo doen dat je van stortplaats naar afvalverwerking gaat. We hebben meer tijd gegeven aan het openbaar lichaam om daarin de keuze te maken. Dat was inderdaad de motie waar ik zelf in een andere rol een bijdrage aan heb mogen leveren, namelijk door die te ondertekenen. De eer komt de heer Ceder toe, maar formeel heette die "de motie-Ceder/Van der Burg". In die zin hebben we 1 juli niet gehaald, omdat we ook echt tegen het eilandbestuur hebben gezegd: we geven u meer tijd. Daarom staan er de komende maanden een aantal dingen op de planning: de uitvoeringsorganisatie uiterlijk 1 oktober, het onderzoek van Deloitte en Witteveen ook in oktober, en eind van dit jaar de besluitvorming over wat we nu gaan doen, zodat we dat in 2027 en 2028 kunnen uitwerken. U mag — dat is een vraag van mevrouw Schilder — verwachten dat we hier vol bovenop zitten, en niet alleen als ik er ben. Ik ga net iets vaker, en terecht, dan collega Bertram. Ik ga in oktober, volgende maand weer. Dan is het een standaardonderwerp. Maar ook in de vele digitale overleggen die wij hebben — en "wij" kan een van mijn ambtenaren zijn — zijn er twee hoofdonderwerpen. Een daarvan is Selibon. We gaan het niet over het andere hebben, maar dat heet "de bus". Die komt in een ander debat wel aan de orde. U mag er dus van uitgaan dat we er vol bovenop zitten. Het feit dat wij hebben willen ingrijpen en daarop door de rechter zijn teruggefloten, geeft, zeg ik tegen mevrouw Schilder via de voorzitter, al aan dat we er echt vol bovenop zitten en dat we duidelijk maken: vriend, als jullie geholpen willen worden, dan willen we graag helpen. Dan maak ik toch even de vergelijking met de bus. Bij de bus hebben we gezegd: maak nu gebruik van Nederlandse expertise. Inmiddels is een groot Nederlands bedrijf dat het openbaar vervoer in Den Haag en omgeving verzorgt, ook betrokken met contacten. We zeggen hetzelfde als het gaat om afvalverwerking. We hebben goede bedrijven hier in Nederland zitten, die ook in een van onze gemeentes, namelijk Bonaire, zouden kunnen helpen. Maak daar gebruik van. We stimuleren dat aan alle kanten. Het maakt mij dan niet uit wie ze daarin kiezen. We hebben heel veel goede afvalverwerkers hier. Even voor de helderheid, het bestuurscollege heeft zich inmiddels — het gaat in dollars — voor 26 miljoen gecommitteerd aan de afspraken uit het addendum. Er is ook al tot 30 augustus 15,1 miljoen uitgegeven aan het dossier. Geld is op dit moment niet het eerste probleem waar we mee te maken hebben als het gaat om de korte termijn. Als er geld moet worden gevonden, dan is ook daarvoor in eerste instantie het eilandbestuur verantwoordelijk. Dit geldt net zo goed voor de gemeente Ooststellingwerf of voor een willekeurige andere gemeente in Nederland. Het is een taak van het openbaar lichaam om dat geld te vinden. Ik weet niet van al uw gemeentes uit mijn hoofd hoe de afvalstoffenheffing daar berekend wordt, maar ik weet wel dat ongetwijfeld een van uw buren weleens tegen u gezegd heeft: die gaat weer omhoog en alles is al zo duur. Nou, dat kan inderdaad ook op Bonaire spelen. Het is dan ook een eigen verantwoordelijkheid van het eilandbestuur om te zeggen: we verhogen de afvalstoffenheffing om daaruit investeringen te doen. Er komt wel een speciale component bij, die we binnenkort met de heer Vijlbrief en u gaan bespreken. Dat is namelijk dat de armoedesituatie op Bonaire wel een extreme is, met een op de drie inwoners in armoede. Dat is echt anders dan in de meeste gemeentes in Nederland, ook al weet ik dat men in bijvoorbeeld Heerlen ook grote problemen heeft en we niet net moeten doen alsof je het tegenover elkaar kunt zetten en hier alles alleen maar toppiejoppie is. Ook hier zijn er de nodige gemeentes waar het heftig is. Maar we hebben daarom ook gezegd dat we op Saba, Sint-Eustatius en Bonaire extra met de bestaanszekerheid aan de gang moeten gaan. Er is gesproken over de lastenverhoging. Daar heb ik al wat over gezegd. Daar kom ik later op terug. Deze vraag is al door mijn collega beantwoord. Dat gaat lekker zo. Collega Bertram heeft al het een en ander over de financiering gezegd. Ik zeg er ook wat over. Aan het eind van dit jaar moet de besluitvorming richting een afronding gaan en moet er dus ook een financieel plan bij liggen. Ik zal in eerste instantie inzetten op: best bestuur van Bonaire, het is uw taak, uw verantwoordelijkheid en uw budget. Als het anders wordt, meld ik mij bij u, want als het gaat om nieuwe afvalverwerking gaat het wel om substantiële bedragen en dan wordt het wel spannend. Maar ja, ik zeg er ook bij: ook in onze en uw begroting groeit het geld niet op de rug. Ik corrigeer mevrouw Schilder wel op één punt. Zij gaf aan dat het toch niet zo kan zijn dat geld van de Nederlandse belastingbetaler daarvoor wordt ingezet. Al het geld van de Nederlandse belastingbetaler wordt ingezet in ons land. Nou, niet alles, want er gaat soms ook wat naar het buitenland, maar dat is een discussie die thuishoort bij Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Maar we halen geld bij onze Nederlandse belastingbetaler op om te besteden aan onze Nederlandse belastingbetaler. Op Bonaire, Saba en Sint-Eustatius wonen Nederlandse belastingbetalers, net zoals die wonen in Edam of Volendam, twee willekeurige gemeentes die ik noem, of elders. Tegelijkertijd kan er ook geld terugvloeien naar een van die 345, 342 plus 3. In die zin is het dus niet zo dat we geld uit Nederland aan iets anders geven. Bonaire ís gewoon Nederland, zoals ook Rotterdam Nederland is. Deze vraag is al beantwoord door mijn collega. Ik ga snel door. Dan de politieke instabiliteit. Ik kan niet zeggen dat het een nagel aan mijn doodskist is, want dat gaat iets te ver, maar het is wel een enorme steen in mijn schoen. Die instabiliteit speelt natuurlijk al lange tijd op Bonaire. Overigens zeg ik daarbij: ook dat geldt net zo voor een aantal Europees-Nederlandse gemeentes. Ik kan ook een aantal gemeentes in Nederland aanwijzen waar het niet helemaal soepeltjes loopt met het gemeentebestuur. Er zijn volgens mij nog dertien gemeentes in Nederland die überhaupt geen gemeentebestuur hebben sinds de verkiezingen in maart dit jaar, dus dat is niet alleen maar beperkt tot Bonaire. Maar het helpt niet bij het nemen van belangrijke beslissingen. Ik zit er dus bij het gemeentebestuur vol op en zeg: "Luister, ik weet dat er volgend jaar verkiezingen zijn en ik weet hoe ingewikkeld de politieke situatie nu is, maar bestuurders of bestuur, besluit! Als we daarbij moeten helpen, dan zullen we dat aan alle kanten ook doen, want uw problemen vragen om actie nu en niet om actie in april of mei volgend jaar, als er weer een nieuw gemeentebestuur is." Dan de coördinerende rol. Ik zie dat er een interruptie is, dus op dat onderwerp kom ik zo.