Financiële markten

Tegelijkertijd: als we het beide kunnen doen, zou ik zeggen dat we dat moeten doen. Het een hoeft het ander niet altijd uit te sluiten. Dan wil ik naar de vraag van de heer Hoogeveen gaan. Die had mij gevraagd wat we verder doen op de spaarmarkt, onder andere op het gebied van koppelverkoop en de bekendheid van het depositogarantiestelsel. Dat zat inderdaad in eerdere debatten die we hebben gevoerd naar aanleiding van een ACM-rapport, dat de heer Hoogeveen aanhaalde. Ik verricht gerichte inspanningen om de spaarmarkt te versterken. Ik heb de Kamer daar ook in december over geïnformeerd. Ik heb daar echter ook bij gezegd: die brief is daarmee geen eindpunt. Met de bekendheid van het depositogarantiestelsel blijf ik aan de slag. Die bekendheid neemt ook toe, zien we in de cijfers. Met DNB en bijvoorbeeld via publieksvoorlichting trekken we hierin samen op. Ik zie op dit moment onvoldoende bewijs voor het nut van een verbod op die koppelverkoop. We hebben hier ook onderzoek naar gedaan, ook naar aanleiding van het ACM-rapport. Als we naar buitenlandse initiatieven keken, zagen we niet dat die leiden tot andere spaarrentes, dus dat dat een effectieve maatregel is, terwijl je wel weer allerlei wetgeving en regelgeving optuigt. Tegelijkertijd zie ik ook een spanningsveld — dat zit ook in de set vragen waar we nog aan toe komen — tussen de zorg over de toename van de kosten voor betaalpakketten en de oproep om heel veel zaken gratis te maken; dat komt ook vaak naar voren in het debat. We hebben in het verleden die discussie ook vaak gevoerd. Iedereen wil dat pinnen gratis is; alles moet gratis zijn. Die kosten gaan altijd ergens heen. Toen hebben we ook aangegeven: pas op, als je het allemaal afdwingt, worden betaalpakketten duurder. Dus ergens … Het zijn altijd communicerende vaten. Ook voor dit specifieke punt geldt: het klinkt mooi, maar als je het doet en het werkt niet, omdat de kosten naar elders gaan, dan moet je je ook afvragen of het verstandig is om dit te doen. Daarvan hebben wij gezegd: wij zien er nu geen aanleiding voor om dat allemaal door te voeren, maar we houden de ontwikkeling natuurlijk wel goed in de gaten. Als de Kamer het wil, kunnen we dat ook continu blijven evalueren. We kunnen daar dus ook weer een nieuw evaluatieonderzoek naar doen. Maar we hebben er wel recent uitgebreid naar gekeken en kwamen tot de conclusie dat dit niet de weg voorwaarts zou zijn. Voorzitter. Dan had de heer Hoogeveen ook een vraag over IBAN-portabiliteit en dataportabiliteit. Dat klinkt heel ingewikkeld, maar het gaat erom dat de consumenten makkelijker kunnen switchen, niet alleen binnen Nederland, maar ook binnen Europa. Dit vertrekt natuurlijk vanuit de gedachte om concurrentie te stimuleren — zo ken ik de heer Hoogeveen ook — want als we uiteindelijk lage prijzen willen en hoge kwaliteit, dan weten we dat je echt concurrentie zal moeten hebben tussen bedrijven. Daarvoor is het belangrijk dat consumenten kunnen switchen, dus dat ze als ze ergens iets goedkoper zien of tegen betere kwaliteit, daarnaartoe kunnen. Dat noemen we dan "de tucht van de markt". Die dwingt bedrijven natuurlijk steeds beter te presteren. Daarvoor is het nodig dat je ook niet impliciet vastzit in bedrijven, bijvoorbeeld met rekeningnummers of doordat je je data niet mee kan nemen. Dit punt zien wij dus. We vinden het ook belangrijk dat consumenten overstappen. We blijven ons dus ook Europees inzetten voor de invoering van die IBAN-portabiliteit. In 2020 is een positionpaper ingediend bij de Europese Commissie over dat wij dit belangrijk vinden. In 2024 heeft Nederland hiervoor opnieuw aandacht gevraagd bij de evaluatie van de betaaldienstrichtlijn. Ik moet er wel eerlijk bij zeggen: tot nu toe is Nederland de enige voorstander hiervan; we staan wel echt alleen hierin in Europa. Heel veel landen zien het niet zo. Wij lijken toch wel echt voorop te lopen als het gaat om die moderne benadering van de financiële markten. Maar ik probeer elke keer medestanders te vinden, dus in alle gesprekken die ik voer noem ik dit. Ondanks soms wat glazige blikken terug, blijf ik het enthousiasme erin leggen: jongens, dit is gewoon belangrijk; dit zouden jullie ook moeten willen. Specifiek voor dataportabiliteit zet ik me in voor regeldrukvermindering en consumentenbescherming. Het voorzitterschap is momenteel nog aan het bezien of de onderhandelingen over de FIDA-verordening worden voortgezet; daar zou het natuurlijk ook een onderdeel van kunnen zijn. Voorzitter. Dan had mevrouw Van Dijk een vraag over de risico's van een strengere toezichtaanpak voor aflossingsvrije hypotheken. Het formele antwoord — dat is ook niks nieuws — is dat de ECB en DNB in hun toezicht extra aandacht besteden aan die aflossingsvrije hypotheken, waar mevrouw Van Dijk ook op wees. Verschillende banken nemen daarom ook maatregelen om het aantal nieuwe aflossingsvrije hypotheken te verminderen. Daarin is, zo moet ik zeggen, de ECB wel onafhankelijk. Die bepaalt zelf welke maatregelen hij vraagt van banken. Nederland ligt nu eenmaal onder een vergrootglas van de ECB. Ik zie dus ook dat dit bredere gevolgen kan hebben, ook voor huishoudens. Ik vind het belangrijk dat toezichthouders oog hebben voor de gevolgen hiervan. We zijn ook continu in gesprek, zowel met de financiële sector als met de ECB, om specifiek de Nederlandse situatie uit te leggen, dus dat wij de risico's anders inschatten. Dat is een continu gesprek, maar uiteindelijk kan de ECB wel gewoon zeggen: zo zien wij het en zo gaan we het afdwingen.