Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik vervang vandaag mijn collega Mohandis, die het woord voert bij een ander debat in dit huis. Maar ik doe het niet topfit, want ik ben een beetje verkouden. Dus excuses voor mijn stem! Maar ik ben natuurlijk wel fit genoeg om bij dit debat aanwezig te zijn.
Voorzitter. "Een beetje integer bestaat niet", wordt er vaak gezegd, maar als je naar de regelgeving en naar de naleving van de GRECO-aanbevelingen kijkt, lijkt dat in Nederland toch wel een beetje de norm te zijn. Aanbevelingen worden namelijk lang niet altijd goed opgevolgd en het duurt ook vaak heel erg lang. Laat ik in dit kader maar direct met het heetste hangijzer van dit debat beginnen en dat is het lobbyregister. Mijn collega eindigde er net mee.
Al sinds het GRECO-rapport uit 2018 wordt er gesproken over een lobbyregister, maar telkens wordt er eigenlijk vooral over gepraat en worden er, ondanks meerdere aangenomen Kamermoties, maar weinig concrete stappen gezet. Voor ons is een lobbyregister toch wel belangrijk, omdat het essentieel is dat de samenleving weet hoe de besluitvorming tot stand komt. Lobbyen hoort bij het maken van beleid, maar het is dan wel belangrijk dat we weten welke belangen er zijn ingebracht bij de totstandkoming van dat beleid. Dit is nu vaak nog veel te weinig transparant en daarom is het volgens ons van belang dat er een goed verankerd lobbyregister komt.
In het huidige coalitieakkoord staat dat het kabinet dat gaat regelen. Daar zijn we blij mee, maar we zijn er nog lang niet. Als ik de brief van 8 mei lees, bekruipt mij namelijk toch een beetje het gevoel dat het misschien nog wel lang gaat duren. Afgelopen week hebben we de zogenoemde dilemmabrief gehad. Daarin zit nog steeds niet echt een concreet wetsvoorstel en ik weet ook nog steeds niet wat de reikwijdte volgens het kabinet moet worden, welke registratieverplichtingen er in de wet komen en hoe het toezicht en de handhaving eruit gaan zien, dus dat zou ik graag willen weten van de minister. In de brief schetst de minister verschillende dilemma's. Het is op zich goed dat hij die met de Kamer deelt, maar het is ook wel belangrijk dat er snel concrete stappen worden gezet.
Wat mijn fractie betreft moeten de registratievereisten zo vorm worden gegeven dat altijd duidelijk is namens welk belang er gelobbyd wordt en welk budget voor de lobby is gebruikt. Verder moet ook duidelijk zijn of er buitenlandse belangen mee gemoeid zijn.
Het toezicht op de naleving van het lobbyregister. Mijn fractie vindt dat dit onafhankelijk belegd moet worden en dat er een mogelijkheid moet zijn om sancties te treffen. Doe je dat niet, dan dreigt het een tandeloze tijger te worden. Het niet goed naleven van zo'n register moet consequenties hebben.
De reikwijdte. Het hele beleids- en wetgevingstraject moet van mijn fractie goed worden afgedekt, zodat er geen sluiproutes ontstaan. Ik hoor graag van de minister welke landen hij bijvoorbeeld een goed voorbeeld vindt voor zo'n lobbyregister.
Volgens de brief uit mei wil de minister opnieuw een brede consultatie houden, maar zijn ambtsvoorganger heeft dat vorig jaar al gedaan met een stakeholdertraject. Ik vroeg me af waarom we dat nu opnieuw gaan doen. Later dit jaar komt er, begrijp ik, nog een brief, maar wat is dan het tijdpad? Kan de Kamer bijvoorbeeld ook een keer een wetsvoorstel tegemoetzien? Nog veel langer wachten lijkt mij onnodig en onwenselijk.
Voorzitter. Ik kom op de openbare agenda's van de bewindspersonen. Die zijn ook van belang voor de transparantie, want daardoor weten we hoe de besluitvorming tot stand is gekomen en wie toegang heeft tot de bewindspersonen. Ook dit kan nog wel wat beter, want als ik vandaag in de agenda van bewindspersonen kijk, zie ik dat bij diverse bewindspersonen deze week alleen de ministerraad in de agenda staat. Ik kan me eigenlijk niet voorstellen dat deze ministers de rest van de week geen dingen doen die openbare vermelding verdienen. Klopt dit? Geeft hij zelf het goede voorbeeld? Vindt de minister ook dat dit nog wat beter kan? Hoe komt dit eigenlijk? Ik hoop dat de minister daar wat duidelijkheid over kan geven.
Voorzitter. Als laatste een ander terugkerend onderwerp bij dit thema: de financiële belangen van bewindspersonen. Ook op dit punt worden de GRECO-aanbevelingen nog niet geheel opgevolgd. De eigen verantwoordelijkheid van bewindspersonen en kandidaat-bewindspersonen is nog steeds het uitgangspunt. Ze worden ook niet periodiek gepubliceerd. Daarnaast worden personen in de directe nabijheid van bewindspersonen niet meegenomen.
Daarover nog enkele vragen. Is de minister van plan om nadere uitvoering te geven aan de GRECO-aanbevelingen over het periodiek openbaar maken van financiële belangen door bewindspersonen? Ik denk dan bijvoorbeeld aan de financiële gegevens van familieleden. Gaat hij verder de aanbeveling over het toetsingsmechanisme uitvoeren? Waarom worden de voorschriften over financiële belangen van bewindspersonen niet in een wet opgenomen in plaats van in de gedragscode voor bewindspersonen?
Uitspraken Mikal Tseggai, 24 sep