Personeel

Dank u wel, voorzitter. Jarenlang is onze Defensie kapotbezuinigd. Goede en ervaren militairen moesten vertrekken, materieel werd voor een habbekrats verkocht en hele onderdelen werden wegbezuinigd. Onder Rutte en zijn VVD stond de hele krijgsmacht in de uitverkoop. Dat zien we ook terug in de cijfers. Alleen al tussen 2011 en 2016 verdwenen er bij Defensie meer dan 11.000 voltijdbanen. 11.000 voltijdbanen! De gevolgen daarvan merken we nog steeds. Materieel kun je opnieuw kopen, maar goede en ervaren militairen die je uit de organisatie hebt laten lopen, heb je niet zomaar terug. En nu moet Defensie in korte tijd enorm groeien. Er werken inmiddels ruim 86.000 mensen bij Defensie. In 2030 moeten dat er meer dan 100.000 zijn. Dat is een enorme opgave. Juist over de manier waarop Defensie de komende jaren moet worden opgebouwd, is onlangs de nieuwe Defensienota verschenen. Die heeft de titel "Samen voorwaarts!". Onze militairen willen niets liever dan voorwaarts gaan. Maar welke kant is voorwaarts? Waar gaan we naartoe? Ik heb deze Defensienota gelezen en vraag mij werkelijk af: wie kan hier iets mee? Er gaan de komende jaren vele miljarden extra naar Defensie. Dan mag Nederland toch op z'n minst weten welke krijgsmacht we voor al die miljarden terugkrijgen? Maar dat staat er dus nauwelijks in. Hoe ziet onze krijgsmacht er straks uit? Hoeveel gevechtseenheden hebben we? Welke wapensystemen gaan we gebruiken? Hoe groot moeten onze munitievoorraden zijn? Moeten we zelf in Nederland ons onderhoud kunnen doen? Wanneer moet dit allemaal gereed zijn? Je zou verwachten dat dát juist in de Defensienota staat. Maar deze nota blijft vooral hangen in ambities, mooie woorden en infographics. Dat is niet alleen de mening van de PVV. Ook experts waren tijdens het rondetafelgesprek bijzonder kritisch. Er worden onvoldoende keuzes gemaakt en het blijft onduidelijk hoe de krijgsmacht van de toekomst eruit moet zien. Dan vraag ik me nogmaals af: wat hebben we aan deze Defensienota? We hoeven geen tientallen pagina's te krijgen om te horen dat de wereld onveiliger wordt, dat drones belangrijk zijn en dat Defensie moet groeien. Dat weten we inmiddels wel. Een Defensienota moet duidelijk maken welke krijgsmacht we gaan bouwen, wat die krijgsmacht moet kunnen en wat daarvoor nodig is. Maar duidelijke keuzes worden opnieuw niet gemaakt. Dit kabinet blinkt uit in het vermijden van keuzes. Dat zien we zeker in deze Defensienota terug. Hier kan de Kamer niets mee. Nederland weet niet wat het voor die al die extra miljarden terugkrijgt. Daarom is de conclusie van de PVV duidelijk: deze Defensienota krijgt van ons een dikke onvoldoende. Wat de PVV betreft gaat deze Defensienota terug naar de tekentafel. Kom met een nota waarin wél duidelijke keuzes gemaakt worden, waarin staat waar onze krijgsmacht de komende jaren naartoe gaat. Want samen voorwaarts klinkt heel mooi, maar we moeten wel weten waar we naartoe gaan. Als Defensie dan zo fors moet groeien, moeten we niet alleen kijken naar hoeveel mensen we binnenhalen. Het gaat erom dat we geschikte mensen binnenhalen en hen goed opleiden, want uiteindelijk valt of staat onze krijgsmacht met de kwaliteit van onze militairen. Juist daarom zet de PVV grote vraagtekens bij het verkorten van de AMO van achttien naar tien weken. Ik ben zelf militair geweest en weet uit eigen ervaring dat zo'n basisopleiding om veel meer gaat dan iemand leren schieten, exerceren of een mars laten lopen. In die achttien weken bouw je iemand fysiek op. Je wordt sterker, krijgt meer conditie en raakt steeds meer gewend aan de belasting die bij het militaire werk hoort, maar je bouwt ook samen iets op. Je maakt met elkaar dezelfde ellende mee. Je helpt elkaar erdoorheen en er ontstaat een band. Je leert wie er naast je staat en of je op elkaar kunt rekenen als het echt zwaar wordt. Maar misschien nog wel belangrijker: tijdens de opleiding moet ook blijken wie het uiteindelijk niet aankan. Niet iedereen is namelijk geschikt om militair te worden. Daar kom je soms niet in de eerste paar weken achter. Tien weken marsen met blaren is vervelend, maar achttien weken marsen met blaren is nog veel vervelender. Juist als de vermoeidheid en de belasting zich week na week opstapelen, zie je wat iemand echt aankan. Ik heb zelf meegemaakt dat kandidaten een groot deel van de opleiding gewoon doorkwamen, maar vlak voor het einde alsnog afvielen, omdat uiteindelijk bleek dat ze niet geschikt waren. Ik vraag me dus af: wat was er met die kandidaten gebeurd als de opleiding na tien weken al klaar was geweest? Sommigen van hen hadden waarschijnlijk gewoon hun opleiding gehaald. Dan was dus iemand die eigenlijk ongeschikt was als geslaagde militair naar de eenheid gestuurd. Daarin zit voor mij het grote probleem, want als je tijdens de basisopleiding niet ziet dat iemand ongeschikt is, verplaats je het probleem naar de eenheid. Geloof me: dan kan het heel lang duren voor zo'n probleem is opgelost. Ik heb zelf meegemaakt dat een leidinggevende bij een gevechtspeloton terechtkwam. Hij was daarvoor gewoon niet geschikt. Militairen op de werkvloer hebben vaak heel snel door dat iemand niet geschikt is, maar voordat Defensie dan eindelijk ingrijpt en iemand van zijn functie af haalt, ben je echt makkelijk een jaar verder. Ondertussen heeft een heel peloton daar last van. Er wordt minder gepresteerd, de sfeer wordt slechter en er worden fouten gemaakt. Bij een gevechtspeloton kunnen de gevolgen daarvan heel serieus zijn. Ik wil niet weten wat er was gebeurd als die persoon was meegegaan naar Afghanistan of naar Mali. Hoe eerder je erachter komt dat iemand niet geschikt is, hoe beter. Daarom wil ik van de staatssecretaris weten waarom Defensie denkt dat tien weken basisopleiding voldoende is. Als Defensie niet onder druk had gestaan om in korte tijd zo veel mogelijk militairen op te leiden, was de AMO dan ook teruggebracht van achttien naar tien weken? Hoe weet Defensie dat tien weken lang genoeg is, niet alleen om iemand fysiek op te bouwen, maar ook om te kunnen beoordelen of iemand daadwerkelijk geschikt is voor het militaire vak? Ziet Defensie inmiddels dat militairen wel door de verkorte AMO komen, maar later alsnog bij een eenheid uitvallen? Wordt er bijgehouden hoeveel militairen in de eerste vijf jaar naar de AMO alsnog uitvallen omdat ze fysiek of mentaal niet geschikt blijken? Als we de krijgsmacht snel willen laten groeien, moeten we namelijk niet de fout maken om alleen naar aantallen te kijken. Nederland heeft niet alleen meer militairen nodig; we hebben goede militairen nodig. We hebben de beste mannen en vrouwen nodig. We moeten onze gevechtseenheden ook voorbereiden op de taken die ze hier in Nederland kunnen krijgen. De krijgsmacht is wat de PVV betreft in de eerste plaats voor de verdediging van Nederland. Daar hoort ook het bewaken van onze eigen landsgrenzen bij. Oorlog wordt allang niet meer alleen gevoerd met tanks, raketten en soldaten. Ook sabotage, cyberaanvallen en migratiestromen worden door vijandige landen ingezet om onze samenleving onder druk te zetten en te destabiliseren. De gevolgen van die migratiestromen zien we ook gewoon terug in onze eigen straten. Van Ter Apel tot aan Budel hebben onze inwoners te maken met overlast en onveiligheid. Nederlanders willen hun veiligheid terug. Daarom vindt de PVV dat onze gevechtseenheden ook moeten worden opgeleid om zelfstandig onze landsgrenzen te kunnen bewaken. Is de staatssecretaris bereid grensbewaking standaard onderdeel te maken van de opleiding en training van Nederlandse gevechtseenheden, zodat die eenheden zelfstandig kunnen worden ingezet voor het bewaken van onze landsgrenzen? Voorzitter. Grensbewaking alleen is niet genoeg. Er bevinden zich al vele tienduizenden illegalen in Nederland. Wat de PVV betreft is het heel simpel: als je hier niet mag zijn, dan mag je ook niet blijven; dan moet je worden opgespoord, vastgezet en uitgezet. Juist Defensie beschikt daarvoor over het personeel, de kennis en de middelen. Is de staatssecretaris bereid om hiervoor 500 militairen vrij te maken en een specifieke militaire eenheid op te richten en op te leiden die kan worden ingezet voor het actief opsporen van illegalen? En is hij bereid om ervoor te zorgen dat militairen daarvoor ook de benodigde wettelijke bevoegdheden krijgen? Voorzitter. Naast het opleiden van nieuwe militairen moeten we er vooral voor zorgen dat de goede mensen die we al hebben, niet vertrekken, want een ervaren sergeant, instructeur of monteur met twintig jaar ervaring vervang je niet door iemand die gisteren bij Defensie is begonnen. Als zo iemand vertrekt, verlies je niet alleen een militair; je verliest ook een schat aan kennis en ervaring. Daarom wil ik van de staatssecretaris weten waar op dit moment de grootste uitstroom zit. Hoeveel onderofficieren, instructeurs en technisch specialisten zijn de afgelopen jaren vertrokken? En vooral: waarom vertrekken ze? Is het financieel, is er onvoldoende doorgroei, is de werkdruk te hoog? En wat doet Defensie daar dan vervolgens aan? We hebben inmiddels nieuwe arbeidsvoorwaarden, maar houden die ook rekening met de redenen waarom militairen vertrekken? Ziet Defensie inmiddels dat door de nieuwe arbeidsvoorwaarden meer militairen willen blijven? Het heeft weinig zin om steeds weer nieuwe mensen binnen te halen als er ondertussen goede en ervaren militairen de poort uitlopen. Voorzitter. Dan kom ik bij al die mensen die onze nieuwe militairen moeten gaan opleiden, want Defensie heeft helaas niet genoeg instructeurs en maakt daarom steeds meer gebruik van externe opleiders. Maar hoe afhankelijk willen we daarvan worden? Wat de PVV betreft moet Defensie zelf genoeg instructeurs en kennis in huis hebben om deze militairen op te leiden. Kijk, samenwerken met bedrijven en kennisinstellingen kan daarbij nodig zijn, maar hoe afhankelijk is Defensie inmiddels van externe opleiders? Welke opleidingen worden geheel of gedeeltelijk door externe partijen gegeven? En welke opleidingen en kennis moeten volgens de staatssecretaris altijd binnen Defensie blijven? Want militaire kennis en opleidingen moeten we niet steeds verder uit handen geven aan commerciële bedrijven. Waar ligt voor de staatssecretaris de harde grens bij het uitbesteden van militaire taken en hoe voorkomen we dat er straks naast onze krijgsmacht een particulier leger ontstaat? Voorzitter. Dan de selectieve opkomstplicht. Defensie zet in op meer beroepsmilitairen en reservisten, maar ondertussen werkt deze staatssecretaris ook al aan een verplichting. Als je zijn plannen leest, dan gaat dat steeds een stap verder: eerst de verplichte enquête, dan een verplicht gesprek, daarna een verplichte selectie en keuring en uiteindelijk zelfs een verplichte opkomst. Dan vind ik één ding wel heel opvallend: de staatssecretaris schrijft zelf dat Defensie op dit moment voldoende mensen binnenkrijgt op basis van vrijwilligheid. Waarom zijn we dan nu al bezig een systeem op te richten om jongeren uiteindelijk te kunnen verplichten? Waarom? De PVV is tegen deze selectieve opkomstplicht. Ik denk dat Defensie nog veel meer kan doen om mensen vrijwillig binnen te halen. Ik ben zelf na 9/11 bij Defensie terechtgekomen. De vrije westerse wereld was aangevallen door islamitische terroristen en ik wilde ons land en onze vrijheid verdedigen. Ik liep vrijwillig een banenwinkel van Defensie binnen om te kijken wat de mogelijkheden waren. Niemand verplichtte mij ergens toe. Van het een kwam het ander, en een paar jaar later stond ik als militair in Afghanistan. Defensie wist me enthousiast te maken voor het militaire vak. Ik ben ervan overtuigd dat er veel meer mensen in Nederland zijn die ons land en onze westerse waarden willen verdedigen. We moeten ze alleen weten te bereiken. Dus breng Defensie dichter bij de mensen, open opnieuw die banenwinkels. Maak mobiele banenwinkels en laat die door het hele land rijden. Ga naar mbo's, hogescholen, universiteiten. Benader de jongeren actief. Kijk ook naar de financiële prikkels. Waarom werken we bij functies met grote tekorten bijvoorbeeld niet met een tekenbonus, als iemand zich voor een aantal jaren aan Defensie verbindt? Ik wil van de staatssecretaris weten welke mogelijkheden hij ziet om werving veel actiever en zichtbaarder te maken. Is hij bereid om te kijken naar banenwinkels, mobiele werving en tekenbonussen voor tekortfuncties? Wat de PVV betreft moeten we mensen enthousiast maken om militair te worden, maar het niet verplichten. Daarbij moeten we niet alleen kijken naar beroepsmilitairen. Er zijn ook genoeg mensen die Nederland willen dienen naast hun gewone werk. Daarom zijn reservisten zo belangrijk. Defensie wil in 2030 20.000 reservisten hebben. Maar hoeveel daarvan zijn straks ook echt inzetbaar? Hoeveel zijn volledig opgeleid, oefenen regelmatig en kunnen daadwerkelijk bij een eenheid worden geplaatst? Kijkt Defensie ook wat naar reservisten zelf willen? Dat ken ik uit mijn geschiedenis: dat doe je niet alleen door ze een heel weekend bij een MOB-complex te stallen. Als we mensen binnenhalen als reservist, moeten we ze ook zien te behouden. Bied hun uitdaging. Laat hen opleidingen volgen, meegaan met oefeningen en ervaringen opdoen binnen eenheden. Wordt er bij de plaatsing en inzet van reservisten voldoende gekeken naar hun kennis, ervaring en ambitie? En, zo ja, waarom stoppen dan nog best veel reservisten? Wat is de belangrijkste reden waarom ze stoppen? Wat doet Defensie met die informatie? Voorzitter. Defensie moet groeien, maar we moeten ook goed kijken naar waar die groei terechtkomt. In 2017 had Defensie 76 generaals en admiraals. In 2023 waren dat er 93. Maar in dezelfde periode nam het aantal soldaten en korporaals juist af. Dus meer generaals en admiraals, maar minder soldaten en korporaals. Dan vraag ik me af: bouwen we onze krijgsmacht van onderaf op, of blijven we vooral de top uitbreiden? Daarom wil ik van de staatssecretaris weten hoe het er vandaag voor staat met de verhouding. Hoeveel generaals, admiraals en kolonels hebben we nu? Hoeveel soldaten, korporaals en onderofficieren staan daartegenover? Hoe heeft die verhouding zich sinds 2017 ontwikkeld? Daarbij wil ik ook graag een vergelijking met landen als België, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Als we Defensie nu eindelijk gaan opbouwen, moeten die extra mensen vooral terechtkomen waar ze nodig zijn. Geen generaals die zich gedragen als omhooggepromoveerde D66-managers, of zich vooral bezighouden met gender en diversiteit, maar militairen die ervoor zorgen dat onze krijgsmacht kan vechten en winnen. Voorzitter. Defensie houdt vast aan de doelstelling van minimaal 30% vrouwen in 2030. Uitgerekend dit kabinet, dat op andere terreinen het onderscheid tussen man en vrouw steeds verder loslaat en mannen in vrouwenkleedkamers toelaat, vindt het ineens belangrijk hoeveel vrouwen er bij Defensie rondlopen! Maar waarom eigenlijk? Waarom moet het geslacht van een militair überhaupt een doelstelling zijn? Het gaat er toch om of iemand geschikt is voor zijn functie? Daarom wil ik van de staatssecretaris weten waarom Defensie vasthoudt aan die 30%. Heeft die doelstelling op welke manier dan ook gevolgen voor de werving, selectie, plaatsing of bevordering van personeel? Laat ik het heel concreet vragen: kan een vrouw binnen Defensie door deze doelstelling makkelijker of sneller worden bevorderd dan een man, met minder of dezelfde kwalificaties en ervaring? Voor de PVV moet maar één ding tellen: wie is het meest geschikt voor de functie? En dan nu over een andere hobby van D66: diversiteit en inclusie. Ook bij Defensie lijken sommige generaals inmiddels meer bezig met het uitdragen van D66-denken dan met de kerntaak van onze krijgsmacht. Ik heb onlangs Kamervragen gesteld over Ketikoti binnen Defensie. We hebben zelfs een Multicultureel Netwerk Defensie. Daar worden allerlei wokeactiviteiten georganiseerd rond diversiteit en inclusie. Defensie is geen welzijnsorganisatie. Defensie is er om Nederland te verdedigen en oorlogen te kunnen winnen. Wat heeft Ketikoti te maken met het gevechtsgereed maken van onze krijgsmacht? Waarom steken we hier mensen, geld en diensturen in, terwijl we militairen, monteurs, instructeurs en technisch personeel tekortkomen? Onze militairen moeten trainen, oefenen en voorbereid zijn op het moment dat het er echt op aankomt. Daar moet de aandacht naartoe. Daarom wil ik precies weten hoeveel capaciteit Defensie aan diversiteitsbeleid besteedt. Hoeveel mensen houden zich hiermee bezig? Wat kost het en hoeveel diensturen gaan erin zitten? Maar vooral, wat draagt dit concreet bij aan de gevechtskracht van onze krijgsmacht? Het blijft niet bij diversiteit en inclusie. Defensie faciliteert ook de islam binnen de eigen organisatie. De PVV is daar glashelder over: de islam hoort niet thuis binnen Defensie. Geen islamitische gebedsruimte op kazernes, geen islamitische geestelijke verzorgers en geen door Defensie gefaciliteerde iftars en andere islamitische bijeenkomsten. De politie heeft besloten om voortaan geen iftars meer te organiseren, omdat dit volgens de politie niet past bij haar neutrale positie.