Dank u wel, voorzitter. Allereerst dankt mijn fractie al onze militairen, reservisten, burgers en veteranen voor hun vrijwillige inzet. DNA ziet vooralsnog niks in een verplicht-dienmodel. Gelukkig is hiervan ook nog helemaal geen sprake. Wij zijn dan ook heel blij om te horen dat de werving van nieuwe medewerkers voortvarend gaat en dat de mogelijkheden om bij Defensie te komen werken, worden uitgebreid, onder andere door meer aandacht voor reservisten en verschillende soorten instroommogelijkheden, goede arbeidsvoorwaarden, loopbaanmogelijkheden en ontwikkelkansen. Die zullen niet alleen zorgen dat medewerkers langer aan Defensie verbonden blijven, maar ze zullen ook meer nieuw personeel aantrekken. Herkent de staatssecretaris signalen over jongeren die zich aanmelden, zelfs de keuringen al hebben doorlopen en alsnog heel lang moeten wachten voordat zij opgeroepen worden voor de daadwerkelijke opleiding? Er zijn dus nog steeds meer aanmeldingen dan plekken, wat een hartstikke mooi gegeven is, maar hoe wordt ervoor gezorgd dat deze mensen alsnog zo snel mogelijk kunnen beginnen? Wat is hiervoor nodig? Het motiveert natuurlijk niet om lang te moeten wachten, zeker niet als je de keuringen allemaal positief hebt doorlopen. Zeker in tijden dat Defensie snel wil groeien, is dit niet gewenst.
Vanaf de werkvloer bereiken mij daarnaast berichten dat mensen in het westen van ons land regelmatig geïnteresseerd zijn in een baan bij Defensie, maar zich uiteindelijk toch niet inschrijven omdat ze dan vaak naar andere uithoeken van het land moeten voor de opleiding en een werkplek. Herkent het kabinet deze signalen ook? Wat DNA betreft is dit onbenut arbeidspotentieel. Wij zijn dan ook benieuwd of het kabinet bereid is om de mogelijkheden van meer Defensielocaties richting het westen van het land te gaan onderzoeken.
Het kabinet vindt goede zorg en ondersteuning voor veteranen van groot belang. Er wordt gesteld dat erkenning en waardering bijdragen aan gezondheid en welzijn. In de praktijk pakt dit helaas nog regelmatig anders uit, zoals bijvoorbeeld bij militairen die PTSS oplopen. Nazorg blijft hierbij vaak lang uit. Er kan nog veel verbeterd worden in de zorg voor afgekeurd personeel, veteranen, mensen met PTSS en ook voor klokkenluiders. Wordt er op enige manier gekeken of zij, met vaak al hun ervaringen op de werkvloer, alsnog betrokken kunnen worden bij de krijgsmacht, bijvoorbeeld bij het opleiden of ondersteunen van nieuw personeel? Wordt er gekeken naar maatwerk, zodat individuele gevallen met een schat aan Defensie-ervaring van betekenis kunnen zijn voor de organisatie? Is hier mogelijk nog winst te behalen, vraag ik de staatssecretaris. Welke kansen ziet de staatssecretaris hier? Voor de zomer werd de motie over het structureel inrichten van de integrale ketenregie binnen de veteranenzorg unaniem aangenomen, met één vaste regiehouder voor de militair, de veteraan en het thuisfront; er werd net al even aan gerefereerd door collega Jagtenberg. Ook ik heb de beantwoording gelezen. DNA zou toch heel graag zien dat de rol en de effectiviteit van de zorgcoördinator of casemanager nog prominenter worden. Kan het kabinet dit toezeggen? Juist in tijden waarin we veel nieuw personeel proberen aan te trekken, moet Defensie laten zien dat we goed zorgen voor het huidige personeel.
Voorzitter. We spreken hier veelal over wat beter kan en waar verandering noodzakelijk is. Juist daarom is het ook waardevol om stil te staan bij wat ons verbindt en bij het besef dat onze vrijheid niet vanzelfsprekend is. Amper een week geleden mocht ik aanwezig zijn bij de indrukwekkende Airborne-herdenking in Ede, een waardige en betekenisvolle herdenking die ieder jaar opnieuw diepe indruk op mij maakt. Het is een bijeenkomst van bezinning bij de offers die voor onze vrijheid zijn gebracht, maar ook een gelegenheid om terug te kijken op de eigen jaren bij Defensie. De opgedane ervaringen, lessen en bijzondere momenten blijven ons hele leven waardevol. Het is een moment van respect en verbondenheid, maar ook een moment waarop opnieuw duidelijk wordt hoe bijzonder het is om je op welke manier dan ook te mogen inzetten voor vrede en veiligheid.
Dank u wel.
Uitspraken Tamara ten Hove, 28 sep