Caribisch Nederland VWS

Ik denk dat u een heel terecht punt maakt. Dat is ook waarom we het hebben over een gelijkwaardige situatie. Dat is omdat je natuurlijk ook te maken hebt met culturen, met gewoontes. Een eiland als Saba is weer heel anders dan een eiland als Sint-Eustatius en dat is weer heel anders dan Bonaire. Dat zijn de zachte aspecten die je mee moet nemen als het gaat over digitalisering. Maar bij digitalisering gaat het ook over de vraag wat überhaupt geschikt is om te digitaliseren, welke taken et cetera. Ik zal daar dadelijk wat verder op ingaan. Ik weet overigens niet precies in welk blokje dat zit. Ik hoop niet dat u mij daarop aanspreekt. Dan preventie. De heer Van Dijk had een vraag over gezonde voeding. Dat had een aantal van u, overigens. Dat snap ik ook heel goed, want aan de ene kant is er sprake van overgewicht en aan de andere kant is het aanbod van verse producten best een vraagstuk. Misschien heeft u dat zelf ook wel gezien in de supermarkten. Dat is natuurlijk relatief; volgens mij komt er op Saba elke week een boot met verse groente, maar na een week is groente niet meer zo vers als op de eerste dag. Het is dus best een vraagstuk. Daarom werkt het kabinet aan de structurele kant: omdat die sterke afhankelijkheid van de import van vers voedsel dat voedsel ook duur maakt. Daarom is er ook 24 miljoen euro uitgetrokken om de voedselzekerheid op de zes eilanden te vergroten. Het ministerie van BZK coördineert dat dossier, samen met het ministerie van LVVN, om te kijken hoe je dat het beste kan doen. Uitgangspunt is natuurlijk dat dit een duurzaam effect heeft, dus meer lokaal voedsel tegen lagere prijzen. 18 miljoen komt in een revolverend fonds voor ondernemers voor de lokale productie van verse producten. Met 6 miljoen euro worden lokale overheden ondersteund bij hun eigen initiatieven. Ik ben zelf ook bij zo'n initiatief geweest, bij Made op Sint-Eustatius. Ik weet niet of jullie daar zijn geweest, maar dat was een soort boerderij, niet een boerderij met allemaal koeien, maar een boerderij waar ze allemaal groenten verbouwden. Daarvan verkopen ze een deel. Daar laten ze ook mensen met een beperking werken. Ik heb toen inderdaad de vraag gesteld of zij misschien niet voor een deel zouden kunnen voorzien in het schoolfruit op dit eiland. Er zijn nu ook gesprekken met LVVN om te kijken of dat inderdaad met elkaar te verbinden is. Overigens stuit je daarbij wel weer op een cultuurprobleem, want mensen vinden het soms best wel ingewikkeld om te moeten gaan werken om hun groenten te verbouwen, omdat dat weer oude beelden van vorige generaties oproept. Daar zie je dus hoe het soms echt uit heel goede bedoelingen bestaat, maar je best nog wel even wat te doen hebt met elkaar op dat punt. Ik weet niet of voor iedereen duidelijk is wat ik hiermee bedoel. Ik geloof dus heel erg dat die integrale aanpak zorgt voor het duurzaamste effect. Vandaar de samenwerking met de andere ministeries. Dat brengt me bij de vraag van mevrouw Tijmstra welke kansen ik zie om lokale voedselproductie nadrukkelijker te verbinden met de preventieve gezondheidsaanpak op de eilanden. Ik noemde net al het bezoek dat ik aan Made heb afgelegd. Medewerkers wezen mij er toen op dat het eten van groente niet vanzelfsprekend is, ook al is het lokaal geproduceerd en goedkoop. Het gaat dus ook over het eten van groente. Hier is een belangrijke taak weggelegd voor de afdelingen publieke gezondheid van de openbare lichamen. Die waren overigens ook ter plaatse toen ik daar was. Zij moeten mensen wijzen op de voordelen van lokaal geproduceerde groente. Verder wil ik ook inzetten op het uitbreiden van schoolmaaltijden en schoolfruit, bij voorkeur via lokale productie. Maar dat vraagt wel een investering in de lokale voedselproductie om ervoor te zorgen dat er continuïteit van aanbod is, want als je als school afhankelijk wordt van lokaal schoolfruit, moet je wel weten dat het er ook steeds is. Daarover ga ik in gesprek met de openbare lichamen en mijn collega-bewindspersonen die zich met voedselzekerheid bezighouden. Mevrouw Wendel vroeg wat nou het resultaat van het programma schoolmaaltijden was en of er een positief effect zichtbaar is. Het aanbod van gezonde voeding op scholen is via het programma tot 2025 … Sorry, even mijn bril opzetten. Het is in 2025 opgeschaald naar alle onderwijsinstellingen op de BES-eilanden. De eerste bevindingen zijn positief. Scholen en leerlingen beoordelen het aanbod als waardevol en effectief en willen het graag voortzetten. Een succesfactor daarbij is de integrale aanpak. Het aanbod van gezonde voeding gaat dus ook gepaard met gezondheidscampagnes. Op Bonaire worden bijvoorbeeld op iedere school watertappunten geïnstalleerd en kookworkshops aangeboden. Daardoor leren kinderen vaardigheden voor een gezonde leefstijl. Mevrouw Wendel vroeg zich ook af wat ik ga doen om te stimuleren dat mensen meer bewegen en dat mensen ook worden aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid in plaats van dat we enkel publiek gefinancierde projecten uitvoeren. Dat is overigens een vraag die je ook hier in Nederland zou kunnen stellen. Het is best wel ingewikkeld om als overheid mensen op hun eigen verantwoordelijkheid aan te spreken. Volgens mij proberen we dat al heel vaak. We proberen in ieder geval, net als in Nederland, een aanpak te hebben die uitnodigt tot sporten, bewegen en spelen. Ik noemde al de speeltuin, maar misschien hebben jullie op Bonaire ook het zwembad in zee gezien. Dat is ook gefinancierd door Nederland. Je ziet dat heel veel mensen worden uitgenodigd om te zwemmen in zee. Soms krijgen ze daar ook zwemles. Op Bonaire is daar ook een speciale stichting voor en er is een heel rijk verenigingsleven. Denk bijvoorbeeld aan voetbal, honkbal, softbal, atletiek en zwemmen. Je hebt daar ook veel Cruijffveldjes, waarop veel wordt gevoetbald. Ook op Saba en Statia wordt gesport in georganiseerd verband. Op Saba wordt overigens ook een nieuwe sporthal gebouwd. Ik weet niet of jullie die hebben gezien toen jullie daar waren. Dat gebeurt allemaal om het sporten op Saba te verbeteren. De inwoners kunnen natuurlijk ook op eigen initiatief sporten en bewegen. De eilanden hebben prachtige wandel- en fietsroutes, om maar een voorbeeld te noemen. Denk bijvoorbeeld aan Mount Scenery. Mevrouw Van Brenk zei dat het belangrijk is dat de jongste generatie ook de goede, gezonde, kant opgaat. Daar ben ik het van harte mee eens. Dat geldt voor Nederland, maar net zo goed voor de Cariben. Daarom werk ik ook met de eilanden aan een gezamenlijke uitvoeringsagenda voor preventie en gezondheidsbevordering, waarin de jeugd vooropstaat. We beginnen bij de basis, namelijk een sterke jeugd- en gezondheidszorg op ieder eiland, gezonde voeding op scholen en de kinderopvang en meer bewegen gedurende de dag. Ik investeer ook in meer sporten en spelen, dus een beter bewegingsonderwijs, meer zwemlessen, meer aanbod van sport en bewegen na school en nieuwe speelplekken op ieder eiland, zoals die in Rincon. We hebben er nog meer op de planning staan. Mevrouw Wendel zei: hoe kijkt u naar de grote reclames voor alcohol en tabak op het vliegveld en hoe gaan we naar een wat gelijkwaardiger niveau? Ik ben het er heel erg mee eens dat we ook op het gebied van preventie naar gelijkwaardigheid moeten streven. De bewoners in Caribisch Nederland horen dezelfde wettelijke bescherming te genieten als we in Europees Nederland hebben. Daarom verken ik of de Alcoholwet, die in Europees Nederland geldt, ook in Caribisch Nederland kan worden geïmplementeerd en in hoeverre de verouderde tabakswetgeving kan worden gemoderniseerd. Dat kan ook gevolgen hebben voor de reclames die je ziet. Ik verwacht hier in de komende weken meer duidelijkheid over te hebben. Ik zal hier in de eerstvolgende brief die ik naar uw Kamer stuur meer informatie over geven. De heer Vervuurt bracht een thema op dat ontzettend belangrijk is, namelijk de weerbaarheid van het zorgsysteem in Caribisch Nederland. Ik denk dat we hier in Europees Nederland allemaal een beetje wakker zijn geworden naar aanleiding van corona. Het kabinet heeft een brief in voorbereiding over de weerbaarheid en crisisbeheersing in het Caribisch deel van het Koninkrijk. Dat gaat verder dan alleen de BES-eilanden. Het gaat ook over de andere drie landen. Mijn collega van BZK zal hier voor de behandeling van de BZK-begroting een brief over sturen. Die zal gaan over de strategische noodvoorraden in Caribisch Nederland en over de crisismanagementcapaciteiten. Ik heb daar ook aandacht aan besteed in de recente brief die u heeft gekregen. Ik zal dit najaar samen met de zorginstellingen risicoanalyses en baselinestudies laten uitvoeren. Daarmee bedoelen we dat we kijken hoe het er in de basis voor staat. We werken daarnaast beheersmaatregelen uit en we zullen ervoor zorgen dat die worden uitgevoerd. Ik richt me daarbij op het structureel versterken van de crisisbestendigheid van de zorg in Caribisch Nederland en, waar relevant, op de samenwerking binnen het Caribisch deel van Nederland. We doen het voor een deel binnen de BES-eilanden, maar we proberen natuurlijk ook goed te kijken naar hoe we kunnen samenwerken met de drie andere landen. Nieuwe dreigingen en geleerde lessen — denk aan Venezuela — worden verwerkt in de voorbereiding. Ik bereid me verder voor op uiteenlopende crises die de zorgcontinuïteit kunnen raken. Het gaat dan om natuurrampen, grote branden en ongevallen, geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, cyberincidenten, uitval van vitale voorzieningen en de grote instroom van migranten. Daarnaast zet ik in op een gerichte versterking van de infectieziektebestrijding op de eilanden en op de pandemische paraatheid. Dat doe ik samen met de andere eilanden van het Koninkrijk via het samenwerkingsverband Dutch Caribbean Public Health Expertise Network. Ik zal u de afkorting besparen. De voorbereiding richt zich steeds op dezelfde kern, namelijk noodzakelijke zorg laten doorgaan en kwetsbare patiënten beschermen. Voorzitter. Ik heb nog twee vragen in dit blokje. De heer Vervuurt vroeg: als de basis niet op orde is, hoe moet je dan zorg bieden als het stroomnet eruit ligt? Dit heeft absoluut de aandacht, want dit is heel relevant. We zien in ieder geval dat de zorginstellingen op de eilanden zijn voorbereid op stroomnetuitval. Dat is een scenario waar ze vaker mee te maken hebben in het kader van stormen of orkanen. De zorginstellingen beschikken over generatoren die ervoor zorgen dat de noodzakelijke zorg doorgang kan vinden bij stroomnetuitval. Als het leveren van noodzakelijke zorg in gevaar zou kunnen komen, zorgen we ervoor dat kwetsbare patiënten per direct kunnen worden geëvacueerd. Ten slotte had mevrouw Van Brenk nog een vraag over Selibon. U zegt: kunnen de omwonenden rekenen op een medisch onderzoek en een jaarlijkse check? Als de inwoners die daar in de buurt wonen klachten hebben, dan is het natuurlijk belangrijk dat ze onmiddellijk naar de huisarts gaan. Daar kunnen ze direct medische zorg krijgen. Ik vind het ook belangrijk dat de gevolgen voor de volksgezondheid betrokken worden bij de aanpak van de vuilstortcrisis. Het gaat niet alleen om het probleem van de vuilstort, maar ook om de directe gevolgen voor de gezondheid van mensen. Het RIVM heeft daar voor de zomer advies over uitgebracht, maar het is aan het bestuurscollege van Bonaire om daar een besluit over te nemen. Dat ligt niet bij het kabinet, maar bij het lokaal bestuur. Op grond van de Wet publieke gezondheid BES, die op de eilanden geldt, ligt die verantwoordelijkheid niet bij mij. Ik zal hier wel op aandringen bij het bestuurscollege. Mijn collega van IenW, staatssecretaris Bertram, is onlangs nog bij Selibon geweest. Dat was volgens mij afgelopen weekend of het weekend daarvoor. Hier is afgelopen week ook over gesproken in een Kamerdebat. Volgens mij hebben we het allemaal best goed in beeld, maar de eerste verantwoordelijkheid voor de gezondheid ligt bij de eilandsraad en het bestuur. In het najaar ontvangt de Kamer in ieder geval meer informatie over de stappen die zijn gezet door het Openbaar Lichaam met betrekking tot het gezondheidsonderzoek.