Caribisch Nederland VWS

Voorzitter. Allereerst wil ik iedereen bedanken die ons tijdens ons bezoek aan Caribisch Nederland zo hartelijk heeft ontvangen en ons met trots een inkijkje heeft gegeven in de zorg aldaar. Ook een warm welkom aan de vrouwen en zorgverleners die nu online meekijken en die me de afgelopen weken online hebben meegenomen in hoe het is om een kind te krijgen in Caribisch Nederland. Daar wil ik een klein punt van orde aan wijden. Helaas is het voor veel vrouwen en veel zorgverleners niet mogelijk om dit commissiedebat te volgen, omdat er nog geen Engelse of andere ondertiteling van deze debatten is. Ik heb gehoord dat dat gaat veranderen, maar ik wilde het toch nog even meenemen, want het is belangrijk dat iedereen in ons Koninkrijk onze democratie kan volgen. Dan vervolg ik. Stelt u zich een vrouw in Caribisch Nederland voor die ontdekt dat zij zwanger is. Ze is blij, maar heeft ook vragen. Is mijn kind gezond? Wie begeleidt mij? Waar zal ik bevallen? Wat gebeurt er als er complicaties optreden? Als verloskundige weet ik hoe essentieel goede geboortezorg is voor een gezonde en kansrijke start. Daarom neem ik u graag mee langs drie momenten voor een vrouw in Caribisch Nederland voor, tijdens en na de geboorte. In Europees Nederland kan een zwangere vrouw doorgaans rekenen op begeleiding en controles dicht bij huis, door een vaste verloskundige en met goede voorlichting. In Caribisch Nederland en met name op Saba en Sint-Eustatius is dat niet vanzelfsprekend. Het zorgaanbod is kleiner en veel kwetsbaarder. Voor belangrijke echo's moet een vrouw naar Sint Maarten worden gevlogen en bij complicaties moet de vrouw eveneens het eiland verlaten. Hoe reflecteert de minister hierop? Ziet zij zelf de noodzaak om het zorgsysteem rondom die geboortezorg te versterken? Met welke punten wil zij dan starten? Er is grote behoefte aan meer kennis en betere voorlichting. In Europees Nederland is er inmiddels financiering voor groepszorg, zoals CenteringPregnancy, met ontzettend positieve effecten op zwangerschapsuitkomsten, leefstijl en mentale gezondheid, maar in Caribisch Nederland is het nog niet beschikbaar. Is de minister het met mij eens dat goede en complete voorlichting tijdens de zwangerschap een essentieel onderdeel is van een kansrijke start voor ieder kind? Belangrijker: is zij bereid om concreet in kaart te brengen wat nodig is om groepszorg en voorlichting, zoals CenteringPregnancy, ook in Caribisch Nederland te implementeren? Dan komt de geboorte dichterbij. Een vrouw van Saba of Sint-Eustatius moet vanaf 38 weken naar Sint Maarten om daar te bevallen. Ze laat haar huis, familie en vertrouwde omgeving achter. Terwijl zij daadwerkelijk weeën heeft, ligt zij urenlang en tot ver in de ontsluitingsfase op een kamer met andere vrouwen die ook aan het bevallen zijn of hun baby net hebben gekregen. Privacy is er pas wanneer zij voor de persfase naar de verloskamer wordt gebracht. Dit gaat niet alleen over comfort. Dit gaat over waardigheid en over de manier waarop wij vinden dat een vrouw moet kunnen bevallen. Dan haar partner. Die mag tijdens de bevalling alleen tijdens de reguliere bezoekuren langskomen, maar een bevalling houdt zich niet aan een bezoekersrooster en een partner is geen bezoeker, maar een belangrijke bron van rust, steun en veiligheid. Daarom vraag ik de minister of zij het met mij eens is dat een privéruimte tijdens de bevalling een minimale basisvoorwaarde is voor gelijkwaardige geboortezorg. Ik heb begrepen dat er een nieuw ziekenhuis op Sint Maarten wordt gebouwd. Kan de minister dan ook toezeggen dat vrouwen daar de gehele bevalling in een passende privéruimte kunnen doen? Dan komt de vrouw thuis met haar baby en staat ze er alleen voor, terwijl ze zelf nog herstelt van de bevalling. Haar partner heeft namelijk, in tegenstelling tot in Europees Nederland, geen recht op geboorteverlof en moet vrijwel direct weer aan het werk. En dan kraamzorg. Essentiële zorg voor moeder en kind is op de BES-eilanden niet toegankelijk. Dat vind ik moeilijk te rijmen met de ambitie van de minister voor een kansrijke start. Een kansrijke start begint namelijk bij een gezonde moeder en goede ondersteuning direct na de geboorte. Daarom vraag ik de minister of zij bereid is om er zo snel mogelijk voor te zorgen dat er kraamzorg opgezet wordt op Saba en Sint-Eustatius, en om het aanbod op Bonaire te verbeteren. Even ter informatie: op Bonaire is er kraamzorg, maar ik heb gehoord dat er daar maar één uur per dag kraamzorg is en dat er ook dagen worden overgeslagen. Ik denk dat we met z'n allen kunnen zeggen dat dat niet is hoe wij de kracht van kraamzorg zien. Ik kijk even van links naar rechts, maar spreek in ieder geval voor mezelf als ik zeg dat dat een andere vorm van kraamzorg is. Kan de minister aangeven welke stappen zij daarvoor gaat zetten en op welke termijn? Is zij ook bereid om met haar collega-minister van SZW in gesprek te gaan over het belang van geboorteverlof voor partners gelijk aan die van Europees Nederland? Dan door naar borstvoeding en lactatiekundige zorg, mijn laatste punt. Deze wordt namelijk niet bekostigd, waardoor vrouwen deze zorg zelf moeten betalen, maar voor de vele gezinnen op de eilanden die te maken krijgen met armoede is het zelf betalen simpelweg geen optie. Het gevolg kan zijn dat borstvoeding eerder stopt of niet lukt, terwijl goede begeleiding dit juist had kunnen voorkomen en flesvoeding op de eilanden ook nog eens extra duur is. Is de minister bereid om lactatiekundige zorg te vergoeden en deze voor vrouwen op Saba en Sint-Eustatius toegankelijker te maken, bijvoorbeeld via digitale zorg? Voorzitter, tot slot. Het mag duidelijk zijn: een zwangerschap en bevalling zijn in Caribisch Nederland anders georganiseerd dan in bijvoorbeeld Utrecht. Dat neemt niet weg dat iedere vrouw goede zorg verdient, voor, tijdens en na de geboorte. Dank u wel.