Dank u wel, voorzitter. Vandaag hebben we het debat over de integriteit van het bestuur.
Voorzitter. Belangenbehartiging hoort bij een gezonde democratie. Een overheid die luistert naar signalen uit de samenleving, functioneert namelijk gewoon beter. Maar het moet wel duidelijk zijn welke belangen worden gehoord en hoe die worden gewogen. Transparantie is een voorwaarde voor vertrouwen en een hele ruime meerderheid van de Nederlanders geeft dan ook aan transparantie bij besluitvorming zeer belangrijk te vinden.
Voorzitter. In dat licht is het best gek dat de politiek al een decennium praat over een lobbyregister. Aanbevelingen, onderzoeken en zelfs meerdere aangenomen moties leidden eerder alleen maar tot uitstel. Maar gelukkig niet tot afstel! Dit kabinet gaat wél aan de slag met het lobbyregister. De vraag is nu natuurlijk hoe het kabinet dat register vorm gaat geven. De minister schetst in zijn brief in alle transparantie welke keuzes hij nog moet maken. Dat beloon ik graag met transparantie over de positie van onze fractie, D66.
Voorzitter. Wat D66 betreft kiezen we nu bovenal voor eenvoud en duidelijkheid. Ik noemde het al: er liggen stapels brieven, adviezen en rapporten. De kennis is er en genoeg andere landen gingen ons bovendien al voor. De Open State Foundation ontwikkelde zelfs een Nederlandse demoversie. Ik geloof dat de voorganger van de minister die net als ik heeft mogen testen. Het mooie aan dit model is dat het enerzijds weinig werk vraagt van lobbyisten en ambtsdragers en zo geen onnodige drempels of bureaucratie toevoegt. Anderzijds is het voor burgers makkelijker te raadplegen. Zo draagt het bij aan transparantie en vertrouwen. Heeft de minister al kennisgenomen van deze demoversie en is hij het met D66 eens dat het verstandig is om nu in te zetten op een register dat zijn doel bereikt, maar ook makkelijk te gebruiken is?
Voorzitter. Wat D66 betreft hoeft de totstandkoming van het register dan ook niet lang meer te duren. De minister noemt zelf geen streefdatum voor de inwerkingtreding, maar is hij bereid om alsnog een streefdatum te noemen? Altijd mooi! Er zijn middelen voor het register gereserveerd vanaf 2030, maar welke benodigde uitgaven verwacht de minister? Ik hoop dat die niet tot 2030 hoeven te wachten.
Voorzitter. Een goed register vraagt ook om duidelijkheid. Wat ik bij het debat over lokale risicoanalyses zei, geldt hier ook: wanneer we instrumenten maken die moeten bijdragen aan vertrouwen in de politiek, dan moeten we voorkomen dat er discussies kunnen ontstaan over die instrumenten zelf. Een duidelijke afbakening is dan ook nodig voor een goede werking, bijvoorbeeld duidelijkheid over wat onder lobbyen valt. Mijn vraag is daarom hoe de minister kijkt naar de definitie van de Raad van Europa. Die is vrij duidelijk: een gezamenlijke inspanning om beleids- en besluitvorming te beïnvloeden en duidelijkheid over voor wie het register aan de andere kant geldt.
De minister moet nog besluiten of hij ook topambtenaren gaat opnemen. De aanbevelingen in eerdere moties daarover zijn bekend, maar waarom is dat geen aanleiding voor de minister om nu al te stellen dat hij deze groep wel opneemt in het register? Zo nee, hoe voorkomt hij dan dat het register via contact met de topambtenaren wel heel makkelijk omzeild kan worden?
Voorzitter, tot slot. Een lobbyregister staat niet op zichzelf. Openbare agenda's, de lobbyparagraaf en een lobbyregister zijn allemaal instrumenten die hetzelfde doel dienen. Als informatie verspreid raakt over allerlei losse instrumenten schieten we het doel voorbij. Dus hoe gaat de minister zorgen voor een goede afstemming tussen deze instrumenten? Kan de Kamer erop rekenen dat de minister tot het lobbyregister er is, erop toeziet dat de openbare agenda's goed en volledig worden bijgehouden?
Voorzitter. Ik hoop dat de minister duidelijke keuzes durft te maken. Ik ben benieuwd naar de beantwoording.
Uitspraken Renilde Huizenga, 24 sep